Słownik Śląski w Google+
Je żeś moim :) Liczniki gościym
:: Łobocz jak godajom Hanysy - poznej ślonsko godka ::

Witam w słowniku śląskim, który jest zbiorem słów oraz wyrażeń używanych na Śląsku, w szczególości Górnym Śląsku. Dzięki słownikowi macie możliwość przetłumaczenia, zwrotów, wyrażeń czy słów, które sprawiają trudności w zrozumieniu. Słownik sukcesywnie zostaje powiąkszany o kolejne zwroty i wyrażenia, dzięki czemu będzie pomocny dla osób nie znących gwary śląskiej, szczególnie z północy Polski. Aby zobaczyć interesujący Cię wyraz, wybierz odpowiednią literkę, bądź przewiń stronę do intersującego cię miejsca.W tym miejscu pragnę także podziękować wszystkim, za wszelkie przesyłane uwagi i okazaną pomoc. Oczywiście wszelkie Wasze uwagi i słówka zostały dodane. W związku z aktualizacją serwisu, nie wszystko może działać poprawnie, dlatego zapraszam pod nowy adres www.fazi.nstrefa.pl/slownikslaski.html. Po kilku sekundach automatycznie zostaniesz przekierowany na powyższą stronę. Za wszelkie niedogodności serdecznie przepraszam.

Wybierz Literę:A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • abcybilder - naklejka
  • abfal - błąd, śmieć
  • ablyger, ablyjger - sadzonka
  • abo - albo
  • Achim - Joachim, por. Chimek
  • achtlik - ósma część czegoś
  • afa - małpa lub głupia mina np. szczylać afy (robić głupie miny)
  • Agnys, Agnysa - Agnieszka
  • aji - nawet, także, również
  • ajmer, ajmro - wiadro
  • ajncla, ańcla - mieszkanko jednopokojowe, kawalerka, małe pomieszczenie
  • ajntopf - gęsta zupa, jako obiad jednodaniowy
  • ajzynbaniok - kolejarz
  • akuratny - prawidłowy, taki jak trzeba
  • Alojz, Lojz - Alojzy
  • ała! - boli! (okrzyk z bólu), a. wariactwo (mieć ała) np. Ty mosz ała na boloku.
  • ałto - samochód
  • Amerykon - Amerykanin
  • amolok - cukierek miętowy
  • Ana - Anna
  • ancug - ubranie, garnitur np. ancug czyli kabot, westa i galoty
  • Angela - Aniela
  • anong (mieć) - być głupim np. Ty mosz anong!
  • Antonik, Antoniczek - św. Antoni, figurka św. Antoniego
  • antryj - przedpokój np. We antryju na byfyju stoi szolka tyju...
  • anwajong - oblewanie nowego domu, mieszkania
  • anyżki - anyżowe ciasteczka
  • ańfachowy - zwyczajny, bylejaki, prostacki
  • apfelmus - mus jabłkowy
  • apluzyna, apluzina, apfelzina, afelzina - pomarańcza
  • aptyka - apteka
  • aptykorz - aptekarz
  • arbajt, arbajtancug, arbazancug - ubranie robocze
  • as - ktoś super, lepszy od innych np. Ale mosz auto, tyś je as.
  • asić sie - chwalić się, pysznić się np. Niy aś sie tak tymi szczewikami!
  • aska - dumna, zarozumiała dziewczyna, chwalipięta
  • aszynbecher, aszimbecher - popielniczka
  • augustki - jabłka papierówki
  • ausgus - zlew np. Łodcedź te kartofle do ausgusa!
  • aże - że, aż
B

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • baba - żona, kobieta
  • babowka - babka drożdżowa, a. forma do pieczenia babki
  • babrać - brudzić
  • babrok - brudas
  • babskie scochy - szczaw
  • bachor - złe dziecko
  • bachora - potrawa górali śląskich - tarte kartofle i skwarki pieczone w jelitach baranich
  • bachraty - pękaty, wybrzuszony inaczej, gruby z wielkim brzuchem
  • bachroczek - pyzata lalka z materiału, szmacianka
  • badki, batki - kąpielówki, majtki np. Czamu sie niy sebleczesz do badkow?
  • badywanna - wanna do kąpieli
  • badnonć - zobaczyć, przypatrzeć się np. Badnij tam yno co robiom te bajtle.
  • bajlaga - kanapka, klapsznita z czymś, plasterek sera lub kiełbasy między dwoma kromkami chleba
  • bajs - kęs, a. ugryzienie czegoś lub kogoś np. Twoj pies mie bajsnoł w żić
  • bajsnonć, bajsnij se - ugryźć, skosztować
  • bajtel, bajtle, bajtlik - dziecko, chłopiec
  • bajtlik - portfel wiela mosz w bajtliku
  • bajukać - raczkować, chodzić na czworakach
  • bajzel - nieporządek, bałagan
  • bakać - pracować, a. palić papierosy np Alech sie dzisioj nabakoł!
  • bakpulwer - proszek do pieczenia
  • bal, bala - piłka np. Pogromy sie w bal?
  • baliczek, balik - piłeczka
  • baloniok - wóz z gumowymi kołami, z oponami
  • bamber - rolnik, gospodzarz na wsi
  • bamoncić - mówić bez sensu, bredzić, kręcić się w głowie np. Łod tyj pogody je żech dzisioj tako bamontno!
  • bamontny - oszołomiony, z zawrotem głowy
  • bana - kolej, tramwaj
  • banhof - stacja kolejowa, dworzec
  • bania - dynia
  • baniorz - kolejarz
  • banka - tramwaj
  • bas, basior - brzuch np. ty mosz tyn basior
  • basok - brzuchacz, grubas, wielki brzuch
  • basztard, bastard - mieszaniec, ktoś nierasowy, osoba której jeden z rodziców pochodzi z poza śląska (inaczej mówiąc jest skrojcowany - krocjok)
  • bauplac - budowisko, plac budowy
  • barches - słodka bułka
  • barzoła, barzoły, barzelisko, barzolisko, barziny, barziska - mokradła, bagno
  • bażoły - szuwary
  • beblać - mówić od rzeczy np. Już sie zawrzij, bo yno beblosz a beblosz!
  • bebok - ktoś straszny, duch, upiór
  • bednorki - narty zrobione domowym sposobem z klepek starej beczki
  • bele jaki - byle jaki, obojętnie jaki
  • bele kaj - byle gdzie, gdzie kolwiek np. Bele kaj nie byda robioł, yno na grubie abo na banie!
  • belek, balek - belka
  • belontać - mieszać, kiwać się, majdać, dyndać np. Cosik mi sie belonto kole szłapów!
  • berać - opowiadać np. bajki
  • Bercik - zdrobnienie Hubert, Norbert, Robert...
  • beretka - beret
  • berga, bergowa, bergowka - kamień, bryła czegoś
  • bery - bajki np. To bery i bojki a niy prowda!
  • beskursyjo - hultaj, cwaniak
  • beszong - nasyp kolejowy np. Pasymy kozy na beszongu!
  • betlować - chodzić po prośbie
  • betlyjka - stajenka betlejemska, szopka
  • bez - bez, a. przez np. Idymy na przima bez pole.
  • bez dziyń - rano, za dnia, w ciągu dnia
  • bez połednie - w południe
  • bez tydziyń - w ciagu tygodnia np. Na beztydziyń jymy yno żur a wodzionka!
  • bez lato - latem, podczas lata
  • bez zima - zimą, podczas zimy
  • bezma, bezmała, bezmałaś, bezmaji - ponoć, prawdopodobnie np. Bezmała Bercik je chory?
  • bezto, beztoż - z tego powodu, dlatego, przez to
  • Biczym po zadku! - biczym po dupie - tak wołano, gdy na wozie konnym usiadły bez pozwolenia dzieci, żeby się karnonć (przejechać).
  • byfyj, bifyj - kredens
  • bigel, bigiel - wieszak na ubrania
  • biglonzko, biglołzko - żelazko
  • biglować - prasować
  • biglynbret - deska do prasowania
  • biksa, bikska - puszka, konserwa np. Na wieczerzo łotworz tam jako biksa ze śledziami!
  • binda - bandaż
  • binder - krawat
  • biołko, biołtko - białko z jajka
  • bioły - biały
  • bishalter - biustonosz
  • biydaszyby - podobne do studni dziury w ziemi, do wydobywania wegla "po amatorsku" z niskich pokładów, było to karalne
  • biyda - bieda np. u nos je biyda aż piszczy
  • biza - kant w spodniach
  • blacha - płyta kuchenna, wierzch pieca węglowego, na którym stawia się garnki podczas gotowania
  • blachowy, blaszany - blaszanny
  • blaszok - coś z blachy, np. pomieszczenie sklepowe o blaszanych ścianach, garaż blaszany
  • blank - zupełnie np. Tyś chyba blank ogup!
  • blaza - odcisk, pęcherz, np. na ręce od roboty lub na nogach po długiej wędrówce
  • blindar - ślepa kliszka
  • blizablajfer - piorunochron
  • blukać, blakać - gadać bzdury
  • blyndować - oślepiać
  • blomwaza - wazon
  • błoznować - żartować
  • błozny - żarty, błaznowanie np. robić kgoś za błozna (żartować z kogoś)
  • bocoń, bocion, boczoń - bocian
  • bodnonć - ukłuć
  • bojtlik, bojtliczek - torebka
  • bok, boki - zasłona
  • bolawy - bolący
  • boliłoczka - kwiatki jaskry
  • bolok - miejsce bolące, siniak, wrzód
  • bombon - cukierek
  • bonclok - garnek, garnek gliniany
  • bonkawa - kawa, kawa naturalna, zbożowa
  • bonty - kolory
  • borajstwo - biedaczek, ktoś komu się współczuje np. Borajstwo, piznołeś sie w gowa?
  • borok - nieborak, a. oferma
  • borsztajn - krawężnik
  • Boże pomogej! - Boże pomagaj! np. To pozdrowienie dla napotkanego przy pracy (odpowiadało się: Dej Panie Boże!)
  • bożo krowka - biedronka
  • bożyduda - organista
  • bracik - brat
  • brateringi - śledzie opiekane
  • bratkartofle - smażone kartofle
  • bratruła, ruła - piekarnik
  • brauza - oranżada, napój musujący w butelce lub w proszku do rozcieńczenia
  • brecha - łom
  • bryle - okulary
  • brylok, brylaty - okularnik, noszący okulary
  • breweryjo - awantura
  • briftasza - portfel
  • bronocić - rumienić się, zmienić kolor przy pieczeniu np. Wejrzij do pieca czy sie już tyn kołocz po leku bronoci.
  • bronok - ktoś brązowy, "brązowy koń"
  • bronotny - brązowy
  • brusek - szlifierka, kamień do ostrzenia noży, kosy...
  • brusić - ostrzyć, szlifowć
  • brutfanka, brytfanka - garnek do pieczenia mięsa
  • bryja - gęsty kompot z gruszek, a. wigilijna moczka
  • bryna, brynol - denaturat, a. alkoholik
  • brzidok - ktoś nieładny, niesympatyczny
  • brzim, brzym - modrzew
  • bubikopf - kok
  • buczeć - gderać, marudzić
  • buda - szkoła, a. bramka na boisku, a. kram, stoisko na targu lub na odpuście
  • budziorz - bramkarz, a.sprzedawca w budzie
  • buks - mały drań, sympatyczny urwis
  • bulić - burzyć, niszczyć, a. płacić
  • bulkać - bulgotać, a. mówić za dużo lub niewyraźnie
  • bulknonć coś - palnąć głupstwo, odburknąć
  • bulknonć sie - utopić się, topić się
  • buła - guz, opuchlizna
  • butlować - hałasować
  • być w doma - zrozumieć, a. być w domu
  • byfyj, bifyj - kredens
  • bymbyn - bęben, a. chłopczyk
  • byrkać - odbijać po jedzeniu
  • byrna - żarówka
  • byszta - szczotka
  • bysztek - sztućce
C

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • cajgowe galoty - rodzaj spodni roboczych a. dżinsy
  • cangi - obcęgi
  • canpasta - pasta do zębów
  • capnąć - złapać
  • cedzitko - sitko
  • cera - córka np. Waszyj cerze to już chyba łoziymnoście?
  • cerziczka - córeczka
  • cesta - droga
  • cetnor - 50kg
  • chachnonć sie - pomylić się, uderzyć się np. Alech sie chachnoł!
  • chacharstwo - łobuzeria, draństwo
  • chachor - łobuz
  • chacka - chusta do noszenia dziecka, nosidełko (matka lub babcia przywązywała chustą dziecko do siebie) np. Dej synka, wezna go do chacki!
  • chaderlok, szmaciorz - skupujący stare szmaty, butelki, złom (w zamian dawał pieniądze, cukierki, garnki...)
  • chadra - szmata
  • cham - skąpiec
  • chamić sie - skąpić
  • chamliwy - skąpy
  • chamster - chomik
  • chańdownij - dawniej, przed wiekami
  • chańdowny - stary
  • charboły - stare buty
  • chark - "ciężka" ślina
  • charkać, chorkać - ciężko spluwać np. Charkosz jak stary chop!
  • charlać, chyrlać - kaszleć np. Ty yno chyrlosz a chyrlosz, czamu sie niy lyczysz?
  • charnonć - ugryźć
  • chasie - popiół
  • chasiok - śmietnik
  • chawerfloki, chaberfloki - płatki owsiane
  • chazuka, hazuczka - koszulka, sukieneczka dla dziecka
  • chichrać - śmiać się
  • chichry - śmiechy
  • Chimek - Joachim
  • chlasnonć - uderzyć np. Chlast go w pysk!
  • chlyw - chlew
  • chłabinka - patyczek, gałązka, pręcik
  • choby - choćby np. chobych to mioł w pazurach niyś
  • chodzić po fechcie - żebrać
  • chop - mąż, mężczyzna
  • chopionka - kobieta ubrana po chłopsku, w śląskim stroju ludowym (chłopskim)
  • Chowcie sie! - bądźcie zdrowi, do widzenia
  • chrobok - robak
  • chropaty - szorstki, nierówny a. pryszczaty
  • chuderlok - nieborak, biedactwo, ktoś chudy
  • chybło - zabrakło
  • chycić - wziąć, złapać, rozpocząć np. Chytomy sie za ta robota!
  • chyrczeć - chrapać
  • chyrtoń - gardło, przełyk, krtań
  • ciaciany - ładny
  • ciamble - wróble
  • ciaplyta, ciapulyta - błoto
  • ciarach - brudas
  • cicik - coś puszystego, miękki kłębuszek czegoś np. mlecz - dmuchawiec
  • ciciuś - kotek, zdrobniale o kimś
  • cielepa - gapa, nieudacznik
  • ciepać - rzucać np. Ciepnij bal!
  • ciepać sie - ppodskakiwać, buntować się, nie zgadzać się np. Co sie ciepiesz smarkoczu!
  • ciepać - rzucać
  • cig, cig, ciga... - wołanie na kozę
  • Cila, Cyja - Cecylia
  • cilip - wróbel, a. jakiś ptak
  • cima, ćma - ciemno
  • ciompa - katar, wycieki z nosa
  • ciompel - wróbel
  • ciong - odejdź stąd, idź już
  • ciongnie - wieje np. Zawiyrej te dźwiyrza bo ciongnie po gyrach!
  • ciorać sie - brudzić się
  • ciotka - ciocia
  • cip, cip, cip... - wołanie na kury
  • cipa, cipka, cipeczka - kura, kurka
  • ciś! - idź!
  • ciść coś - cisnąć, pchać np. wózek z węglem
  • ciść kaj - iść gdzieś np. Kaj ciśniesz, do roboty?
  • citać, citnonć - uciekać, uciec
  • ciućmok - niedorajda
  • ciul, ciulik - "siusiok", a.dureń, oferma (wulgarnie)
  • ciulnonć się - uderzyć się, pomylić się
  • ciupać - rąbać np. Uciupej tam drzewa bo chca łogiyń słożyć!
  • ciupnonć się - zamienić się np. Ciupnymy sie brifmarkami!
  • ciyngiym - za jednym razem, ciągle
  • ckliwić sie - tęsknić
  • cmyntorz, smyntorz - cmentarz
  • cni mi sie - tęskni mi się
  • coby - żeby
  • col - cal, miara długości - na Śląsku najpierw był cal staropolski (1cal=24,8mm), później cal pruski (1cal=26,17mm) a obecny to (1cal=25,4mm)
  • colsztok - miara (do składania)
  • cołki - cały, całkowity, zupełny np. Cołki dziyń yno robota a robota!
  • cołkość - całość
  • cosik - coś
  • cornuch - brudas
  • cuda krowskie! - co to za dziwadło! np. Co tyż za cuda krowskie w tym szynku pokazujom, że wszystkie chopy dycki tam łażom?
  • cudować - wydziwiać
  • cufal - przypadek
  • cufalym - przez przypadek
  • cug - pociąg, a. przeciąg, ciąg w kominie np. Niy ma dzisioj cugu i sie w piecu niy poli.
  • cukerdołza - cukiernica, pojemnik na cukier
  • cwaja, cwajka - dwója (dawniej najgorsza ocena w szkole)
  • cwek - pinezka
  • cwerg - krasnoludek, coś małego (najczęściej drewniane lub gipsowe figurki, stawiane w ogródku np. jako ozdoba)
  • cwibak - sucharki
  • cwinga - klamra
  • cwist - wełna, przędza, włóczka do cerowania np. Słabe to jak cwist!
  • cwiter, cwiterek - sweter
  • cycek, cycki - pierś, piersi
  • cyckać - ssać, mieć w ustach cukierka np. Co tam w gymbie cyckosz, szkloka?
  • cycyhalter, cycynhalter- biustonosz
  • cyferblat - tarcza zegarowa, a. twarz
  • cyganić - kłamać np. Niy cygoń, godej prowda!
  • cygaństwo - kłamstwo
  • cygarety - papierosy
  • cygon - kłamczuch, Cygan, Rom
  • cyja - akordeon, harmonia
  • cyl, mieć cyla - cel a. mieć oko np. o aleś trefioł ty mosz cyla
  • cylnonć - trafić, wycelować
  • cymt - cynamon
  • cypelmyca - czapka z pomponem lub antenką jak na berecie
  • cyrklować - mierzyć, planować
  • cysorz - cesarz
  • czakać - czekać
  • czamu, czymu - dlaczego
  • czechmon - diabeł, czart
  • czelodka - grupa kolegów
  • czeski, ceski - 10 groszy
  • cześnia - czereśnia
  • czkać - mieć czkawkę np. Kurde czko mi się i czko
  • czopka, copka - czapka
  • czorne kluski - "kluski śląskie" zwane też "tartymi"
  • czorny, corny - czarny, brudny np. Ty pieroński czorny dioble!
  • czosać - czesać
  • czwortek, szczwortek, sztwortek - czwartek
  • czympnonć, czympieć - kucać, kucnąć
  • czynsto - często
  • ćma, ćmok - ciemno, ciemność np. Miałach strach iść po ćmoku!
  • ćmi sie - zmierzch
  • ćmiyl - trzmiel
  • ćwierć - kwadrans np. Je ćwierć na jedna! (godz. 12.45)
  • ćwiertka - ćwiartka czegoś
  • ćwikel, ćwikla - buraki pastewne, czerwone, rzepa
  • ćwok - oferma
D

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • dać dzióba, dać dzióbka - pocałować
  • dać kusku - pocałować
  • dać pozdrowić - Ciotka wos dała pozdrowić.
  • dać pozor - uważać
  • dałerwele - loki po trwałej ondulacji
  • damboki, dymboki - głęboki
  • dambionka, dymbionka - żołędzie dębowe
  • damfmaszyna - maszyna parowa, lokomotywa
  • damfować, dymfować - dusić, parzyć, gotować
  • damulka - strojnisia
  • danga, dynga - tęcza
  • darymnie - daremnie
  • darymny futer - nie potrzebnie, na próżno, ktoś bezużyteczny
  • darzić sie, darzyć sie - udało się, powiodło się
  • deka, deczka - koc, narzuta
  • dekel, dekiel - wieko, pokrywa, a. rozum np. Coś ci pizło na dekel! (zwariowałeś)
  • deklik - wieczko, pokrywka
  • dekować - zakrywać coś, chować się, kryć, a. robić dach
  • delówka, dylówka - podłoga
  • diasek - diabeł np. Do diaska!
  • dinks - takie coś, słowo joker, zastępuje wiele rzeczowników np. W maszynie zepsuł mi sie taki dinks.
  • dioboł - diabeł
  • diobła huśtać - wymachiwać nogami
  • diosecki - diabelski
  • diosek, diosi - diabeł, diabli
  • do kupy - wspólnie, razem
  • do siela - do tereaz
  • dochtor, dochtorka - doktor, lekarz
  • dociepnoć - dorzucić np. Dociepnij wonglo do pieca!
  • dociyrny - dociekliwy np. Niy być taki dociyrny!
  • doczkej - poczekaj, uważaj sobie, zaraz ci pokażę np. Doczkej, doczkej, zaro cie chyca!
  • dołza - gniazdko elektryczne
  • dombek - chryzantema, złocień ogrodowy
  • dorachować sie - doliczyć się
  • Dorka - Dorota
  • dorta - tort
  • dostać do gowy - zwariować
  • dować - dawać np. Niy dowej psu wosztu!
  • dować pozor - uważać, pilnować się np. Dej sie pozor na tego synka!
  • drabiniok - drabiniasty wóz
  • drach - latawiec
  • drajfus - szewskie kopyto
  • dran - moja kolej np. Teroski jo przida dran!
  • drap, drapko - szybko
  • drobnioki - drobniaki, drobne pieniądze, monety
  • droźnić sie - napastować, denerwować np. Niy droźnij sie z moim psym!
  • drynda - stary pojazd
  • drzewiany - z drzewa
  • drzimota - senność np. cosik mie drzimota biere
  • drzistać - puszczać bąki, a. przewracać się
  • drzizga - drzazga
  • dubel - narzuta męska
  • dudlik - kok
  • do dom - do domu np. Ida do dom!
  • dugi, dugszy - długi, dłuższy
  • duldać - pić np. Wyduldołeś cołko flaszka?
  • dupa w kraglu - niudacznik
  • duperszwance - głupoty, niedorzeczności, bzdury
  • durch, durś - ciągle
  • durchfal - rozwolnienie
  • drukknefel - zatrzask (zamiast guzika w ubraniu)
  • dycki - zawsze, przecież
  • dycha - dziesięć
  • dychnonć se - odpocząć sobie
  • dyć - przecież, właśnie
  • dylówka - podłoga
  • dzbonek, dzboneczek - dzbanek, dzbanuszek
  • działać - robić masło
  • dziecka - dzieci np. Co te dziecka tak niyskoro idom spać?
  • Dzieciontko - podarunek pod choinkę
  • dziedzina - wieś, osada, własne gospodarstwo
  • dziepiyro, dziepro - dopiero
  • dzierżeć - trzymać
  • dziołcha - dziewczyna
  • dziołszka - dziewczynka np. ta dziołszka je rychtig gryfno
  • dzióbek, dzióbeczek - pocałunek np. Dej dzióbka!
  • dzisio, dzisioj - dzisiaj
  • dziubnonć - skosztować, dziubnąć
  • dziwać, dziwować sie - patrzeć, zachwycać się np. Dziwej sie yno!
  • dziwoczyć - wariować, a. poganiać, popędzać
  • dziwoki - dziwny, a. dziki
  • dziycia - dziecko, dzidziuś
  • dziyndzioł, dziendzioł - dzięcioł
  • dziynnie - codziennie
  • dźwiyrza, dźwiyrze - drzwi np. Klupnij we dźwiyrza!
E

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • Ecik - Edek, Edzio
  • elefant - słoń
  • elektrykorz - elektryk
  • elemyntorz - elementarz
  • eli, eźli, jeźli - czy, albo, o ile, jeżeli
  • eliby - gdyby, jeśliby
  • elwer - bezrobotny, a. rzut karny (piłka nożna)
  • epa - siatka, reklamówka
  • erlyjz - zamawiam, zaklepywanka podczas zabawy
  • erbnyć, erbnonć - dostać coś, zrozumieć coś, odziedziczyć np. łon to zarozki erbnie, łoboczysz
  • Erna - Ernestyna
  • erplich - spadek, coś po kimś np. Erplich po ciotce
  • eszcze - jeszcze
  • Ewangelio - Ewangelia
F

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • faber - kwiat bławatek
  • faca - policzek, uderzenie w policzek
  • fach - zawód
  • fachman, fachmon - fachowiec
  • fajer - święto, dzień wolny od pracy
  • fajfka - fajka
  • fajnie, fajniście - ładnie
  • fajnidło - elegancik, ktoś dbający o siebie
  • fajniontko - por. fajnidło
  • fajnisty - ładny, bardzo ładny
  • fajny, fajnisty - ładny
  • fajrant - koniec roboty, wolne np. Fajrant na dzisioj!
  • fakla - pochodnia
  • faltenrok, faltynrok - spódnica z fałdami
  • falta, falt - fałda
  • familijo - rodzina
  • familok - dom wielorodzinny, przedwojenny "blok mieszkalny", blok podupadający
  • fana, fanka - chorągiew, chorągiewka
  • fandzola - fasola
  • fandzolić - mówić od rzeczy
  • fanga - cios, uderzenie np. Dej se pozor, bo dostaniesz fanga bez pysk
  • fara - probostwo, plebania
  • farbiczki - kwiaty chabry
  • farbić - farbować
  • faron - drań, por. pieron
  • farona kandego - przekleństwo
  • faronić - przeklinać
  • farorz, farorzyczek - proboszcz, ksiądz
  • farski - proboszczowski
  • fater - ojciec
  • fazan - bażant
  • fechta - żebranina
  • fechtnąć się - nabrać rozpędu, np. jak się zanim fechtnoł
  • fedra - sprężyna
  • fedrować - kopać węgiel, a. dyskutować
  • ferszter, feszter - leśniczy
  • fertich, fertig, fertichś - gotowe, zrobione np. Łobiod mom fertich
  • fest - mocno, bardzo, a. święto, uroczystość
  • fet - tłuszcz, smalec np. Zjysz sznita z fetym?
  • festelny - silny
  • fiber - gorączka, drgawka
  • fibermas - termometr
  • fifrać - brudzić się
  • fifrok - brudas, a. ubrodzona twarz
  • filok, filer - wieczne pióro, coś do pisania
  • fitulityngeszeft mały sklepik/interes
  • flance - sadzonki roślin
  • flaps - zupa regeneracyjna, np. dawana na kopalni
  • flaszka - butelka
  • flek - plama np. Mosz na jakli tusty flek!
  • flekować - łatać dziury w butach, przybijać podeszwy
  • flider - bez, krzak bzu (roślina)
  • fliger - samolot
  • flinta - strzelba, karabin
  • floster, flojster - plaster np. Musza sie boloka na gymbie zaflostrować!
  • fojercojg - zapalniczka
  • fojera, fojerka - ognisko
  • fojerman - strażak
  • fol - pełno np. Nalyjcie mi fol bynzyny!
  • fons - wąs
  • font - jednostka wagi równa 0,5 kg
  • fort - gdzieś tam, daleko np. ta chałpa stoi tam fort w polu
  • forant - zapas np. Mom zaforantowany miech cukru!
  • forhang - zasłona
  • fora - wóz
  • formon - woźnica np. "Formońskie" komendy dlo konia: wio (ruszaj), prr (stój), heta (w prawo), cichi (w lewo), curik (do tyłu).
  • forskać - pluć, parskać, kichać
  • forsztelować - wyobrażać
  • fotografka - zdjęcie, fotografia
  • Francik - Franek
  • Francka - Franciszka
  • frela, frelka - dziewczyna, dziewczynka np. Z Agnysy je rychtig gryfno frelka!
  • Frida - Elfryda
  • Fridek - Fryderyk
  • frop, fróp - korek np. Niy chce wylyźć z flaszki frop!
  • fto - kto
  • fuczeć - sapać, dyszeć, ciężko oddychać, a. mieć pretensje * Czamu sie fukosz!
  • fuknąć - skoczyć
  • fulać - zmyślać, opowiadać bzdury np. Fulosz bele co!
  • funt - pół kilograma
  • furgać - fruwać, latać
  • fus - noga
  • fusbal - piłka nożna
  • fusbaler - piłkarz
  • fusiska - wąsiska, wąsy
  • fuslapy - onuce
  • futer - pokarm dla zwierząt np. Gołymbiorz kupioł łoziym kila futru!
  • futerbach - flanela
  • futermylok - piernik odpustowy
  • futra - futryna
  • futrować - karmić zwierzęta np. Nafutrowołeś kroliki?
  • fuzekla - skarpeta np. Na sznorze szuszom sie fuzekle!
  • fyjderbal - przyjęcie w ostatni dzień szkubania pierza
  • fyjderbiksa - piórnik
  • fyrlać - mieszać
  • fyrlok, fyrloczka - mątew, przyrząd do mieszania
  • fyrzichy - brzoskwinie
G

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • Gabi - Gabrysia
  • gadzina - zwierzyna domowa, a. drób
  • galan - zalotnik
  • galancić sie - zalecać się, kochać się
  • galanty - elegancki
  • galert - galaretka
  • galoty, galotki - spodnie, ciepłe damskie majtki
  • galować sie - wystroić się
  • gańba - wstyd np. To bydzie gańba na cołko wieś!
  • gardiny, gardinki - firany, firanki
  • gardinsztanga - karnisz
  • garniec - duży garnek
  • garus - bałagan np. Ale tu momy garus!
  • garusić - bałaganić np. Aleś tu chopie nagarusioł!
  • gazok - piłka do tenisa ziemnego
  • gdowa. gdowiec - wdowa, wdowiec
  • geburstag, gyburstag - urodziny
  • geltag - wypłata np. Czamuś cołkki geltag przepioł?
  • geltasza - portfel
  • gelynder - poręcz np. Zefek sjyżdżo po gelyndrze!
  • gerować - fermentować
  • gibać sie - śpieszyć się
  • gibej sie, gibnij sie - pospiesz się
  • gibki, gibko, gibkie - szybki, szybka, szybkie
  • gibko - prędko, szybko np. Leć tam, a gibko!
  • gichnonć - uderzyć, chlusnąć
  • gik - dwukółka, bryczka z dwoma kołami i dyszlami
  • gipsdeka - sufit
  • giskana - polewaczka
  • gitra - krata, okratowanie
  • gizd - drań, łobuz np. Ciś ty pieroński giździe!
  • gizdula - przezwisko wobec kobiety
  • glaca - łysina
  • glacaty - łysy np. Taki mody a już glacaty!
  • glacoń - łysy
  • glajcha - zakończenie pewnego etapu robót
  • glajzy - szyny
  • glanc - wysoki połysk np. Wypucuj to na glanc!
  • glancować - polerować, czyścić, ubierac się odświętnie
  • glashaus - szklarnia
  • glaska - szklanka
  • glazyjki - rękawiczki (skórzane) np. Patrz jak sie asi w nowych glazyjkach!
  • glazpapior, glaspapior - papier ścierny
  • gliniok - glinianka
  • glizda - glista, dżdżownica
  • gładko - ślisko
  • gnojok - obornik, miejsce na obornik, gnój np. Łażom kury po gnojoku i maszkecom!
  • gnot - kość
  • gnotek - pniak do rąbania mięsa u rzeźnika
  • godać - mówić np. Niy godej tela!
  • godka - mowa np. Niy moga suchać tyj gupij godki!
  • Gody, Godni Świynta - Boże Narodzenie
  • goik - choinka, a. drzewko wielkanocne
  • gojny - gajowy, leśniczy
  • golacz - fryzjer męski np. Idź do golacza, niych ci te szkuty łobszcziże!
  • gołymbiorz - hodowca gołębi np. Dobry gołymbiorz potrafi odróżnić następujące gołębie: polnioki, młodzioki, briwy, rołty, sztajfy, sztrasery, siwki, wyczoki, fale, kurzoki, wyczoki, szymle, kapszoki i piyrzoki.
  • gonsiony - gąsienice, robaki
  • goń - polowanie
  • gora - strych, poddasze np. Stare szczewiki winiyś na gora, jeszcze sie przidajom!
  • goreć - palić się np. Wejrzij do żeleźnioka czy jeszcze gore!
  • gorek - garnek
  • gorczek - garnuszek np. Nańcie gorczek bonkawy!
  • gorki - gorący
  • gorko - gorąco
  • gorol - nie Ślązak np. Ale z ciebie gorol! np. Gorol, a jaki porzondny!
  • gorolka - nie Ślązaczka, a. góralka sprzedająca po domach drewniane zabawki, fyrloki, warzechy itp.
  • Gorolowice - jakaś tam miejscowość poza Śląskiem * Ciś tam do tych swoich Gorolowic!
  • goroncznik - termometr
  • gorszyć sie - gniewać się
  • gorść - garść
  • gorzoła, gorzołka - wódka
  • gowiedź - ptactwo domowe
  • graczki - zabawki, zabawa np. Z graczkow przidom płaczki!
  • grajfka - zręczność, umiejętność robienia czegoś * Łona mo do kwiotkow grajfka!
  • grajfnie - zręcznie
  • gris, grisek - grysik
  • grodza - przegroda w piwnicy np. na kartofle
  • gruba - kopalnia np. Moj chop robi na grubie!
  • gryfcok, gryfniok - elegant
  • gryfny - ładny
  • Gryjta, Gryjtka - Małgosia
  • grziwka - grzywka
  • gulik - kanał sciekowy, kratka ściekowa, wlew do kanalizacji
  • gumin - guma np. Szukom gumina na szlojder!
  • guminiok - gumowa piłka np. Wloz mi chrobok do guminioka!
  • guminknypel - gumowa policyjna pałka
  • gumiklyjzy - kluski śląskie
  • gupi - głupi
  • gupielok - głupek np. Dyć to same gupieloki!
  • gupoty - głupowt, bzdury
  • guptaś - głupek np. Niy kamrać sie z tym guptasiym!
  • gusiok - prosiak
  • Gustla - Augusta
  • Gustlik - August
  • gybis, gyjbis - sztuczna szczęka np. Czymuście dzisioj bez gybisa!
  • gymba - usta, twarz
  • gynał - w sam raz
  • gynsi pympek - stokrotka
  • gypechalter - bagażnik rowerowy
  • gypel - kierat
  • gyrcnyć - czknąć
  • gyrglas, gerglas - szklana wężownica, urządzenie potrzebne do robienia wina
  • gyry - nogi
  • gysztel - wspornik np. tyn gysztel z tyj antyny ci zaruścioł
  • gywera, giwera - karabin
  • gywinta - odważniki
  • gzuć - szebko lecieć, jechać np. Czamu gzujesz tak na kole?
H

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • hab - kradzież np. Ida na hab!
  • habić - kraść np. Nahabiołech trocha cześni!
  • haderlok - zbieracz szmat
  • hadra, chadra - szmata
  • haja - awantura np. Ale bydzie w doma haja!
  • hajcować, podhajcować - palić w piecu, rozpalać ogień np. Nahajcuj w piecu!
  • hajer - pracownik fizyczny, górnik np. Wiluś robi za hajera!
  • halba, halbka - pół litra (wódki)
  • halbdeker - powóz częściowo zakryty dachem
  • halter - sprzączka, zapinka
  • hałskyjza - ser domowy z kminkiem np. Hałskyjza nojlepij niy wynio!
  • handszuły - rękawice robocze
  • hankejsi - dawniej, kiedyś
  • hantuch - ręcznik
  • hań, haj, hanej - tam
  • haratać - drapać, kaleczyć np. Poharatoł sie na płocie!
  • harboły - ciężkie buty
  • hareszt - areszt, więzienie
  • harynki - śledzie
  • hasi, hasie - popiół np. Zimom posuj śniyg hasiym!
  • hasiok - śmietnik np. Za hasiokiym rosnom kwiotki!
  • haszpa - agrafka np. Haszpa sie przido jak z galot knefel straca!
  • haszpka - mała agrafka
  • hawiernia - kopalnia
  • haziel, haźlik, hazielek- ubikacja, toaleta np. Cysorz do haźla piechty chodzi!
  • hazok - zając
  • hebama, hyjbama - położna
  • hebel - strug
  • heft - zeszyt
  • heftnonć - zafastrygować coś, wstępnie złączyć lub pospawać
  • heklować - szydełkować np. Starka piyknie heklowali!
  • hercklekoty - trwoga, szybsze bicie serca, choroba serca
  • hercowa - wielka łopata (w kształcie serca) np. Hercowom to sie nabakosz!
  • Hilda - Hildegarda
  • hledani - szukanie
  • hned, hneda - szybko, w niedługim czasie, wkrótce np. Wiosna hned!
  • hoczyk, hok - hak, pogrzebacz do pieca
  • hoł ruk - hej hop! np. przy podniesieniu czegoś ciężkiego
  • hołda - hałda (najczęściej znajdująca się blisko kopalni)
  • hołdziorze - zbieracze węgla na hałdach
  • hołzy - spodnie
  • hołzyntregi - szelki np. Zrobia se szlojder z hołzyntregi!
  • hruby - gruby
  • hufnol, hufnygel - gwóźdź do przybijania podkowy do końskiego kopyta.
  • hut, hutek, hucik - kapelusz, kapelusik np. Gryfny mo ta dziołszka hutek!
  • hyc - upał, skwar np. dzisioj momy pieronowy hyc!
  • Hyjdla - Jadzia
  • hyndyczka - indyczka
  • hyndyk - indyk
  • hynkel, hynkiel - uchwyt np. tyn hynkiel w taszy mom za mały
  • hyrlać - kaszleć
  • hyrzać, hyrzanie, hyrzośmiać się, śmiech
    np. i z czego hyrzosz?
I

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • idzie to zrobić - można to zrobić
  • Ignac - Ignacy
  • inakszy - inny np. inakszyj żeś tyn łogrod mog zrobić
  • indianer - indianer
  • inkszy - inny np. cosik inksze te ałto mocie
  • interesantny - interesujący
  • ino - tylko
  • ipi - brak piatej klepki np. Ty mosz ipi!
  • ipta - głupek, oferma np. tyś to je ipta ja
  • istny - prawdziwy np. Z ciebie je istny gupielok!
  • isto - naprawdę
  • iść pod paża - iść z kimś "pod rękę"
  • Italok - Włoch np. Italoki to kiepskie wojoki!
  • izba, izbedka - pokój np. Dziecka, niy garusić w izbie!
  • izdebka - pokoik
  • iże - że
J

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • ja - tak np. Ja, ja, a my ci godali...!
  • jabczok - mus jabłkowy, a. ciasto z jabłkami, wino owocowe
  • jadymy - jedziemy np. Latoś jadymy do Niymiec!
  • jagódki - porzeczki np. Te jagodki to kwasiory!
  • jajco - jajko np. Zrobiymi sie smażonka z cołkij tytki jajec!
  • jakla, jakelka - górna część ubrania "chłopskiego" kobiety, bluza, żakiet np. Łobklykłach se za ciepło jakla!
  • jako - jak np. Jako tam stoi napisane?
  • jargać sie - denerwować, złościć się
  • jedla, jedła - jodła
  • jednym ciyngiey - non stop, bez przerwy
  • jedwob, jydwob, hedwob - jedwab
  • jedzok - mający apetyt np. Dziwej sie, jaki tyn jedzok mo wielgi basior!
  • jegelniczka, jegielniczka - poduszeczka na igły np. Niy siednij sie na jegelniczka!
  • jeli - czy, czyżby
  • jeglorz - krawiec
  • jegła - igła np. Kajżech dała se te jegły!
  • jegliczki - druty do sztrykowania (por.) np. Te jegliczki som na zoki!
  • jerona, jeronie - przekleństwo np. Jeronie, dej mi pokoj!
  • jezder, jezderkusie!, jezderyjo! - o jej!, o Boże!
  • Jezusie, Maryjo świynto! - o Boże!, zawołanie wystraszonej osoby
  • jo - ja np. Jo sie nazywom Jorguś!
  • jodło, jołdło - jedzenie
  • Jorg, Jorguś - Jerzyk
  • jscać, jscanie - sikać, sikanie, oddawać mocz np. Dej pozor, bo najscosz na deska!
  • juzaś - znowu, znów np. Juzaś leci dyszcz!
  • jużyna - podwieczorek
  • jyndyk - indyk
K

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • kabociorz - człowiek fałszywy
  • kabot - marynarka
  • kachla - kafla, płytka ceramiczna
  • kachlok - piec kaflowy
  • kaczok - bajoro, stawek
  • kaczyca - żelazny piec, por. żeleźniok
  • kadubek - budka lęgowa dla ptaków, karmnik
  • kadzić - smrodzić
  • kaj - gdzie
  • kaj jaki - jakikolwiek
  • kaj tam - gdzie tam, ależ skąd np. Kaj tam, przeca koza niy jy papioru!
  • kajniykaj - gdzieniegdzie
  • kajsik - gdzieś
  • kajś - gdzieś
  • kaj yno - gdziekolwiek np. Kaj yno wleziesz, tam gupie godosz!
  • kajindzij - gdzie indziej
  • kakałszal - napój z łuski kakaowej
  • kalfas - pojemnik do mieszania zaprawy cementowej
  • kalny - mętny
  • kamela - wielbłąd np. Kamela mo dwa pukle!
  • kamelki - rumianek
  • kamerlik - komórka, małe pomieszczenie
  • kamracić sie - przyjaźnić się np. Niy kamrać sie z tym pieronym!
  • kamrat - kolega
  • kamratny - przyjacielski
  • kamynie - kamienie
  • kana, kanka - pojemnik na mleko
  • kapa, kapka - nakrycie czegoś (np. łóżka), końcówka czegoś (np. buta)
  • kapka - kropla, a. trochę czegoś
  • kapelka - mała czapka, kapelusik np. Nasz piskup mo fajno kapelka!
  • kapelonek - wikary, młody ksiądz np. Do naszyj wsi przyszoł mody, szwarny kapelonek!
  • kapistrant - ministrant
  • kapka - krolepla, odrobina
  • kapnonć sie - zrozumieć, zorientować się np. Łona sie chyna nigdy niy kapnie!
  • kapołka, kapałka - serwatka np. Łod kapołki biere mi sie na żiganie!
  • kapsa, kabza - kieszeń np. Wyciong te rynce z kapsy!
  • kapuca - kaptur
  • kara - taczka np. W karze mom piosek i kamynie!
  • karasol, karasola - karuzela np. Zwyrtnymy sie na karasolu?
  • karasolnik - osoba obsługująca karuzelę
  • karbidka - lampa karbidowa (stosowana na kopalniach)
  • Karlik - Karolek
  • karlus - chłopak, młodzieniec, kawaler np. Łod kogoś ty je, karlus? (Czyim jesteś synem chłopczyku?)
  • karminadla, karminadel, karbinadel - kotlet mielony, klops * Dzisioj na łobiod karminadle!
  • karnonć sie - przejechać się (np. na rowerze) np. Dej sie karnonć na kole!
  • kartofel - ziemniak
  • kartoflonka - zupa ziemniaczana
  • kastlik - pudełko, skrzynka
  • kastrol - duży garnek z żeliwa
  • katelmus, katyjmus - katechizm
  • kecka - spódnica np. Kożdo kecka mu sie podobo!
  • kedy - kiedy
  • kejnedy - innym razem np. Pogodomy ło tym kejnedy!
  • kelnia - chochla, a. kielnia, narzędzie murarskie
  • kerhow - cmentarz np. Kożdy z nos trefi na kerhow!
  • kery, kiery - który
  • keta - łańcuch (od roweru), a. korale, ozdobny łańcuszek * Sleciała mi keta w kole!
  • kibel, kiblik - wiadro
  • kichol - nos
  • kidać - poplamić, polac się (np. zupą) np. Niy kidej sie żurym!
  • kieby, keby - jakby, gdyby
  • kiecka, kecka - spódnica
  • kiej, kiejś - kiedy
  • kiela - ile, wiele
  • kielnia - chochla, a. narzędzie murarskie
  • kiełzać, kiołzać - ślizgać się np. Pokiołzomy sie na kiołzawce?
  • kiełzawka, kiołzawka - ślizgawka
  • kiepkować - główkować (np. piłką)
  • kierchof - cmentarz
  • kilać - łaskotać np. Niy kilej mie po sie pojscom!
  • kimnonć sie - zdrzemnąć, przespać się
  • kindermyjdla - opiekunka do dzieci
  • kipa - niedopałek papierosa
  • kiper - auto wywrotka
  • kipnąć - przechylić się, a. umrzeć
  • kipować - wywracać, strząsać popiół z papierosa
  • kista - skrzynka np. W kiście piwa je 20 flaszek!
  • kiszka - kwaśne mleko * Kartofle z kiszkom jemy dycki w piontek!
  • kita, kitka - udko np. od kurczaka
  • kiwnyć sie - pomylić się, zmylić
  • klachać - plotkować
  • klachanie - plotkowanie
  • klachula - plotkara
  • klachy - plotki np. Zaś Ana idzie do nos na klachy!
  • klajd - suknia
  • klamor - coś niepotrzebnego, stary grat np. Wyciepnij te stare klamory!
  • klapaczka - packa na muchy np. Zaś mi dziecka wziyny klapaczka!
  • klapka - łapka na myszy
  • klapsznita - podwójna kromka chleba, kanapka np. Styknom ci dwie klapsznity?
  • klara - słońce np. ale dzisioj klara blynduje
  • klawiyr - pianino np. Zagrej "sto lot" na klawiyrze.
  • klekotać - uderzać, kołatać
  • klekotka - kołatka
  • klipa - oferma, a. zabawa dziecięca
  • kloper - trzepaczka np. Jak wezna kloper to dostaniesz po żici!
  • klopsztanga - trzepak np. Złaś synek z tyj klopsztangi!
  • klosztor - klasztor
  • klosztorno panna - zakonnica
  • kloszczonka - woda po kluskach np. Zaniyś ta kloszczonka wieprzkowi!
  • klotka - klatka np. Staroszek robi klotki na kroliki!
  • kluczka - korba np. do studni
  • kludzić - prowadzić, przeprowadzać się np. Przekludza sie na familoki!
  • kluk - chłopiec
  • klupać - pukać, trzepać, uderzać
  • klyty - rozmowy
  • kłaki - buraki pastewne, krokiew
  • kłobuk - nakrycie głowy, kapelusz
  • kminić - oszukiwać, kłamać
  • knefel, kneflik - guzik, guziczek, a. osoba małego wzrostu, grubasek np. Urwoł sie z szaketa knefel!
  • knif - sztuczka np. Naucz mie tego knifa!
  • knipsaparat - aparat fotograficzny
  • knipsować - fotografować, robić zdjęcia
  • knobloszka - parówka
  • knut - odchody, stolec
  • kocher - kuchenka elektryczna
  • kocik - mały kotek
  • kodka, kłodka - kłódka
  • kofer - skrzynia, walizka
  • kokot - kogut
  • kokotek, kokocik - kogucik, a. kran
  • kole - przy, koło np. Kole chałpy mom zogrodka!
  • kolity - kolisty
  • kolybać się - kołysać się
  • kolybka - kołyska
  • kolyndniki - kolędnicy
  • koło - rower np. Jeździsz na kole bez czimania?
  • kołocz - ciasto drożdżowe np. Co to za niydziela bez kołocza!
  • kołoczek, kołoczyk - drożdżówka
  • kołorz, kolorz - kołodziej
  • komora, kumora - spiżarka np. Niy wyrobiej bo cie zawrza w komorze!
  • konkastla - węglarka, pojemnik na węgiel przy piecu
  • konsek - kawałek np. Ani konsek zisty niy łostało?
  • kopalnioki - czarne cukierki
  • kopidoł - grabarz
  • kopla - klamra od pasa, sprzączka
  • kopocz, kopoczyk - kopaczka, motyka
  • kopruch - komar np. Ale kopruchy żerom!
  • kopyrtka - fikołka, koziołek, przewrót gimnastyczny
  • kopyrtnyć - zrobić fikołka
  • korba - ktoś pomysłowy
  • korflasza - naczynie do fermentacji wina
  • kormik - wieprzek, tucznik
  • kosok - sierp np. Niynabruszonym kosokiym wiela niy nabrusisz!
  • koziczka - kózka
  • kracpuc - rodzaj tynku zewnętrznego na domach
  • kradziok - złodziej
  • kragiel, kraglik - kołnierz np. Mosz niybiglowany kragel!
  • kraiczek - kromka chleba, kawałek np. Lubia zjodać kraiczki z chleba!
  • krajzyga - piła tarczowa
  • kranckuch - babka, ciasto drożdżowe, z posypką
  • krasikoń - koniczyna
  • krauski - falbanki np. Galotki z krauskami. (Majtki z falbankami)
  • krauza, krauzka - słoik, słoiczek np. CIotka zawarzyła sto krauzow na zima!
  • krepel - pączek np. Kołoczki som lepsze łod krepli!
  • kroć - kroić
  • kromflek - obcas np. Niy uważom szczewikow na wysokim kromfleku!
  • kronlojter - żyrandol, klosz na lampę
  • kropka - kropla
  • kroszonka - pisanka
  • króliczok - klatka na króliki
  • króliczorz - hodowca królików
  • krupnioki - kaszanka np. Narobiymy fol krupniokow!
  • krupy - kasza
  • krupy pogańskie - kasza gryczana
  • kryka, kryczka - laska, laseczka
  • kryklać - mazać, gryzmolić np. Niy kryklej tak w tym hefcie!
  • krze - wielkie krzaki
  • krzest (K-2) - chrzest
  • krzok - krzak
  • krzikopa - rów np. Wpod łożyrok do krzikopy
  • krzipce - skrzypce
  • krzipopa - rów
  • ksiynżoszek - ksiądz
  • kucać - kaszleć np. Bez czopki łazisz a potym kucosz a kucosz!
  • kudły - włosy, sierść np. Jak cie chyca, to ci te kudły wyszkubia!
  • kukać - zaglądać np. Kuknij do komory, eli tam jeszcze je kołocz?
  • kukawka, kukowka - kukułka
  • kulać - toczyć, formować kulki, walcować
  • kulok - okrągły klocek
  • kuloryba - kalarepa
  • kunsztiki - sztuczki, coć rewelacyjnego
  • kumin - komin
  • kuminiorz - kominiarz
  • kupa - dużo np. Nawalyło kupa śniega!
  • kupny - kupiony np. Kupny kołocz je ańfachowy!
  • kupowane - pełne
  • kurzić - palić papierosy, kurzyć
  • kurzik - kurka, kurczak np. Kupiyłach sie na torgu łoziym kurzikow!
  • kurzok - palacz papierosów
  • kusik - buziak, całusek
  • kwarytka - ćwiartka
  • kwasiory - coś kwaśnego np. Te jabka to istne kwasiory!
  • kwaśno kapusta - szczaw
  • kwiść - kwitnąć
  • kwolić sie - chwalić się
  • kyjza - ser (nie twaróg)
L

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • labiydzić - narzekać, skarżyć się
  • lachać sie, lachnonć się - śmiać się, zaśmiać się
  • lacie, laćki, lacze - pantofle domowe
  • laclik - śliniak, śliniaczek
  • lacopiyrz, latopiyrz - nietoperz
  • ladować - ładować np. weź inoś zaladuj mi to na fora
  • laga - gruby kij, laska
  • lajbik - biustonosz
  • lajera, lajerka - katarynka np. powiedzonko - Tu mie szczyko, tam mie żgo, w żici mi lajerka gro!
  • lajerman, lajermon - kataryniarz
  • lajsta - listwa
  • lak - farba, a. cerata
  • lakować - malować, lakierować
  • lakowany - malowany, lakierowany
  • lakszuły, lakszoły - lakierki, buty na wysoki połysk
  • lamyncić - narzekać, skarżyć się
  • lałfka - oczko w po nczosze
  • lanszaft, landszaft - namalowany obrazek, scenka lub jakiś widok
  • lańcuch - łańcuch
  • larmo - hałas, awantura np. W tym larmie idzie łogupnonć!
  • larmować - hałasować
  • larwa - maska, a wstrętna gęba
  • latosi - tegoroczny np. Latosi jabka som słodke.
  • latoś - w tym roku np. Latoś fajnie w zogrodzie poschodziyło!
  • latowy - letni
  • lauba - altana, zadaszenie, ganek przy domu
  • laufbryka - bryczka, powóz
  • lazaret, lazaryt - szpital
  • leber - drań, obibok
  • lebioda - człowiek chorowity, leniwy
  • lebo - lub, albo
  • lecyj, lekcyj, lekcy - lżej
  • lecyjak, lecyjako - byle jak, niedbale
  • lecykandy - gdzieniegdzie
  • legitka - legitymacja
  • legnonć sie, lygnonć se - położyć się
  • leko, letko, lechko - lekko, łatwo
  • lelek, leloń - niezdarny, nieudacznik, zniewieściały mężczyzna
  • leluja - lilia, a. dziwak
  • lelyń - jeleń
  • leżanka - tapczan
  • libsta, lipsta - narzeczona np. powiedzonko - Libsta z kawalerym, pod jednym numerym!
  • lica, licka, liczki - policzki
  • lichy - słaby, chorowity np. ooo coś żeś dzisioj lichy
  • lichsztrom - instalacja elektryczna 1-fazowa
  • lilowy - fioletowy
  • listonorka - listonoszka
  • liter - litr
  • liwa, liwy - gęś, gęsi
  • liwa, liwa, liwa... - wołanie gęsi
  • liznonć - przewrócić się, upaść np. Aleś liznoł ynta! a. skosztować czegoś, np. liznij se tego loda
  • lizok - lizak np. Lizok zmazany łod piosku je yno do wyciepanio!
  • lojfer - dywan, chodnik, a. ruchliwe dziecko
  • Lojzik, Lojz, Lojzek - Alojzy
  • lomp - drań np. Ty pieroński lompie, doczkej no...!
  • lompy - stare graty, niepotrzebne rzeczy
  • lonty - stare ubrania, szmaty
  • lotać - biegać, fruwać np. Ty sie dziołszko nalotosz po tym placu!
  • Lucka, Luca - Łucja
  • luft - powietrze
  • luftbalon - dmuchany balonik
  • luftplompa - pompka rowerowa, sprężarka
  • luftbiksa - klarabin-wiatrówka
  • luftować - wietrzyć
  • lukać, luknonć - spoglądać, spojrzeć np. Luknij na ta dziołcha!
  • lukaty - z kręconymi włosami np. Ale mocie ta cera lukato!
  • lulać - siusiać
  • lulok - "siusiok"
  • lutkolba - lutownica
  • lyberka - wątrobianka
  • lygać - kłaść się spać np. Cza rzykać i lygać!
  • lyjberwoszt, lyberwoszt, leberwuszt - wątrobianka, pasztet
  • Lyjna - Helena
  • lyjopard, lyopard - lampart,
  • lyjty - lanie, bicie np. Szykuj sie Ziguś na lyjty!
  • lyki - leki
  • lykorz - lekarz
  • lynga - długa bułka, bułka francuska, bagietka
  • lynijorz - linijka
  • lynsztanga, lungsztanga - kierownica od roweru
  • lyski - leszczyna, orzech laskowy
  • lyże - łóżko, coś na czym się leży
Ł

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • łachy - ubrania np. Te stare łachy cza spolić, bo yno garuszom nom w szranku.
  • łacny - tani
  • łapnonć - chwycić np. Widzisz tam tego hazoka, łapnij go yno
  • łaska - łasica, gronostaj (zwierzak)
  • łaszczyć się - łakomić się, skąpić np. Łon sie łaszczy i bala niy pożyczy.
  • łazić - chodzić
  • łeb - głowa
  • łeboń - mały chłopiec np. te pierońskie łebonie zaś larmujom pod łoknym
  • łechtać - łaskotać
  • łechciwy, łechtliwy - mający łaskotki
  • łobalić - przewrócić, a. wypić np. Łobalili cyntla i byli naprani.
  • łobciepać - obrzucać, otynkować
  • łobdrzistany - ubrudzony, pobity
  • łobiadować - jeść obiad
  • łobiecki, łobiycki - obitnice, obiecanki
  • łobiesić, łobwiesić sie - powiesić się
  • łobiod - obiad np. Dzisioj łobiod we połednie. A ślonski łobiod to: rolada, modro kapusta i kloski polone zołzom.
  • łobiyle, łobiyli - zboże
  • łobleczony - ubrany np. Chop sie bez baby doporzondku niy łoblecze.
  • łobleczynie - ubranie
  • łobloć - polać, a. posikać
  • łoblykać sie - ubierać się
  • łobrobiać - uprawiać pole a. opiekować się np. Dyć łona go sztyjc łobrobiała.
  • łobroz, łobrozek - obraz, obrazek
  • łobrzinek - skrawek, odcięty z brzegu kawałek kołocza
  • łobsztalować - zamówić, zarezerwować, zaplanować
  • łobstoć - wytrzymać, wytrwać np. Starzik tak na wiosna cześni gałynzie połobcinoł, że niy łobstoła.
  • łoboczyć, łobocz - zobaczyć, zobacz np. łobocz yno tyn heft
  • łociypka - snopek
  • łodbywać - nakarmić dobytek np. kury np. Trza wszystko połodbywać a jo choro!
  • łogiyń - ogień
  • łojcowie - rodzice
  • łoklany, oklany - bezczelny
  • łoklupać - opukać
  • łokminić - okłamać
  • łomasta, łomaścić - np. masło lub smalec jako dodatek do potraw. Np. łomaścić smalcym kloski z miynsym.
  • łomylać - żuć, ruszać ustami, ciągle gadać np. Yno łomylosz tym jynzorym a łomylosz!
  • łon, łona - on, ona
  • łonaczyć - robić coś, słowo joker, stosowane na określenie każdej czynności np. Nasz starzik kupiył taki dinks i nałonaczył nim stare radijko.
  • łoński rok - ubiegły rok np. Łońskigo roku tomaty lepij poschodziyły.
  • łoroz - na raz np. Łoroz sie blyskło i w nasza stodoła pieron szczelył.
  • łorynżada - oranżada
  • łosprowiać - opowiadać np. Ło czym to starko łosprowiocie?
  • łostawić - zostawić
  • łostrynżyny - jeżyny
  • łostuda - awantura, kłopot, problem, zgorszenie np. Z tym waszym synkiym to yno wieczno łostuda.
  • łoszkiliwiec - brzydal
  • łoszkliwy - brzydki, wstrętny np. Za tyj komuny to było richtig łoszkliwie!
  • łoszkrabiny - obierki z kartofli np. Takim popszniołom to świynty Mikołoj yno łoszkrabiny a wongel przinosi!
  • łoszkubek - ktoś niewydarzony, nieudacznik
  • łoszkubiny - szkubanie pierza
  • łoświycić - zaświecić
  • łoziym - osiem
  • łoziymnoście - osiemnaście
  • łożrać sie - spić się
  • łożarty, łożryty, łożrity - pijany
  • łożyrok, łochlapus - pijak
  • łyknonć - połknąć
  • łysoń - łysy
M

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • macać - dotykać np. zakaz macanio warzyw.
  • macać się - guzdrać się a. dotykać się np. tyn kawaler z tom frelom się yno macajom
  • macej się - pospiesz się
  • macha - mina np. Szczylo macha choby afa
  • macnij, pomacej - dotknij, podotykać np. Pomacej ta ściana jako je mokro
  • macher - fachowiec, człowiek przedsiębiorczy
  • magel, magla, maglownia - magiel
  • majtnonć sie - minąć się, nie trafić
  • majs - kukurydza np. Niy idymy na majs, bo gospodorz na polu!
  • majzel - przecinak
  • makowki - wigilijna śląska potrawa z maku i chałki
  • makowy - rękawice z jednym palcem
  • makron - kokos
  • makrony - ciastka kokosanki
  • malckawa - kawa zbożowa
  • malta - zaprawa murarska np. Wciepnijcie do tyj malty trocha piosku, bo je za rzodko!
  • malućki - malutki, mały
  • malyrz - malarz np. Malyrz, mulorz i świnia, to jedna rodzina!
  • małowiela - prawie, nieomal np. małowiela brakło i by łod ymila po pysku dostoł
  • małpica - małpa, złośliwa osoba
  • mamincycek - maluch, dziecinny
  • mamlać - żuć, jeść a. całować się np. łoni sie yno sztyjc mamlajom
  • mamlas - niedołęga, oferma
  • mamlasiaty - płaczliwy, oferma
  • mamlaty - oferma
  • mamlok - usta, długo jedzący obiad
  • mamulka - mamusia, a. babcia
  • manczester, manszester - sztruks
  • manczestroki, manczestry, manczestrowe galoty - spodnie sztruksowe
  • mandle - migdały
  • Manek - Emanuel
  • manele - bagaże, rzeczy
  • mantel, mantlik - płaszcz, a. opona, pokrowiec, ochraniacz
  • mantelszyrca - gruby męski fartuch, ubranie ochronne
  • maras - błoto, brud
  • marasić - brudzić np. Sebuwej szczewiki, bo namarasisz!
  • markiew, markew, marekwia, markiewka - marchew
  • markotny - smutny np. Coście dzisioj starko tacy markotni?
  • Maryjka, Maryj - Maria
  • masara - wielka, tłusta mucha a. gruba kobieta
  • masarnia - rzeźnia, a. sklep mięsny
  • masny - tłusty
  • masorz - rzeźnik, sklep mięsny np. U masorza som masorz dzisioj sprzeduje.
  • maszka - kokardka, muszka
  • maszkecić - jeść coś dobrego np. Ciomple na gnojoku siadły i maszkecom.
  • maszkeciorz - smakosz
  • maszkiety, maszkety - coś dobrego do jedzenia, przysmak np. cukierki
  • maścić - iść szybko, śpieszyć się
  • maślonka - maślanka
  • maśniczka - maselniczka, naczynie do robienia masła
  • matlać - plątać
  • maznonć - uderzyć
  • mazok - beksa, maruda
  • melka, mylka, mylzupa - zupa mleczna zatrzepana mąką
  • merta - mirt
  • meter - metr
  • miałczek - kwilące, popłakujące dziecko
  • miano - imię i nazwisko np. Baba łod Alojza Porwoła mianuje sie Porwołka, abo Porwolino a czasym tyż Porwołczyno. Tak samo bydzie z babom łod Francka Nastuli - bydzie ij Nastulka, Nastulino abo tyż Nastulczyno.
  • mianować sie - nazywać się np. jak sie bajtel mianujesz?
  • miech - worek np. W czasie powodzi ludzie miechami z pioskym bronili sie przed zaloniym
  • miechym piźniony - wariat, oszołomiony
  • mieć ała - być głupim
  • mieć kogoś rod - kochać kogoś
  • mieć głod - być głodnym np. ukryj jeszcze dwie sznity bo mom głod
  • mieć prawie - mieć rację
  • mieć ptoka - być wariatem (niegroźnym) a. mieć hobby np. Łon mo ptoka na punkcie tych kwiotkow.
  • mieć recht - mieć rację np. Ty mosz recht, Francek naprowdy mo nowo lipsta.
  • mieć ruła - być powolnym np. Z takom rułom, to cie ślimoki zadeptajom!
  • mieć w zocy - darzyć kogoś szacunkiem np. Ujek mo w zocy naszego farorza
  • mierzić - denerwować, przeszkadzać, nudzić np. Już mi sie mierznie te gupie godanie.
  • miesionczek - księżyc
  • mietlorz - śląski taniec ludowy
  • mietła - miotła np. Bier mietła i ciś plac zamiatać!
  • miglanc - spryciarz, cwaniak
  • migym - szybko
  • Mikuś - Mikołaj
  • Milka - Emilia
  • Misiek - popularne imię psa
  • miszmaszyna - mieszarka do betonu
  • miszong - mieszanina
  • mita - środek np. boiska
  • miynso - mięso
  • miynsok - lubiący jeść mięso np. Ale z tego synka miynsok, już jy czworto karminadla.
  • mlycz - mniszek lekarski
  • mlyć, mołć, zemlyć - mleć
  • mlyko - mleko
  • mlyko pod nosym mieć - być dziecinnym np. Niy bier sie za żyniaczka, przeca mosz jeszcze mlyko pod nosym!
  • mlyty - mielony np. Mocie tyn mak już pomlyty?
  • mochanie - ręczne pranie
  • moczka - wigilijne śląskie danie z owoców, piernika ...
  • modry - niebieski np. Lubia modro kapusta.
  • moj - mój a. mąż
  • moja - moja a. żona
  • moł, muł, moła - miał weglowy
  • mono - może np. Mono spadnie śniyg na Wilijo?
  • mom go rod - kocham go
  • mom jom rod - kocham ją
  • mopel, moplik - motorower np. Moplikym sie jada na szychta...
  • morszczok - świnka morska
  • morzysko, morzisko - ból brzucha np. Stary Wicynt umrził na morzisko.
  • mostrich, mosztrich - musztarda - określenie w niektórych rejonach śląska. Zazwyczaj musztarda to zynft, zymft.
  • mota - ćma
  • motek - młotek
  • motor - silnik spalinowy, elektryczny
  • motorcykiel - motor
  • motyka - zła kobieta a. kobieta lekkich obyczajów
  • możno - może np. Możno ja, a możno niy, niy wiym!
  • mrowiec, murowiec - mrówka
  • muldać - ssać
  • murorz, mulorz - murarz
  • muterka - nakrętka np. dej no muterka do tyj śroby
  • mus - konieczność np. do roboty cza iś, jak mus to mus.
  • muskle - muskuły, mięśnie
  • mycka - czapka
  • mydalijka, mydalik - medalik
  • mydalikorze, medalikorze - określenie mieszkańców Częstochowy
  • myjtermas - miara, metr krawiecki
  • myjna - grzywka
  • mylzupa - zupa mleczna np. zatrzepana maką krupczatką
  • mynij - mniej
  • myńszy - mniejszy np. Ślonsk je łod Niymiec myńszy, ale szwarniyjszy!
  • myrta - mirt
  • myśliwiec - leśniczy, łowca
N

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • na! - proszę, weź, zabierz sobie np. Na, jydz ta szekulada!
  • na bezrok - za rok, w przyszłym roku
  • na beztydziyń - w tygodniu, w dzień powszedni np. Na beztydziyń dycki jymy żur a wodzionka.
  • nabombany, nabombiony - pijany
  • na klinie - na kolanach np. Tyn synek na klinie dugo niy usiedzi.
  • na kraju - na brzegu
  • na przedej - do sprzedania
  • na przima - na skróty np. Idymy na przima, bez las.
  • na zadku - z tyłu
  • nabity - pijany
  • nacinkany - pijany
  • naciongnonć sie - nasmarować się np. oliwką, kremem
  • nachtop, nachtopek - nocnik
  • nachytać - nałapać, dostać lanie np. Niy droźnij sie z ujkym bo nachytosz!
  • najduch - łobuz
  • najscać - nasikać, oddać mocz
  • nale - no ale, lecz
  • nafolowane - napełnione, po brzegi np. Fora była nafolowano wonglym!
  • namowiny - zaręczyny
  • nańcie! - proszę! weźcie! np. Nańcie starziku, zjydzcie sie bombona!
  • napasztować - zaczepiać, drażnić
  • napoczonć - rozpocząć
  • naprany - pijany
  • naprowda - naprawdę
  • naroz, narozki - naraz, nagle
  • narychtować - przygotować np. Ksiondz z kolyndom idzie a jo niy mom nic narychtowane!
  • naschwol, nasfol, naskwol - naumyślnie
  • naskludzać - sprowadzić
  • nastalować - nastawić, wyregulować
  • nasuć - nasypać
  • naszporować - zaoszczędzić
  • natron - kuchenna soda oczyszczona
  • nawalony - pijany
  • nazdać - zrobić awanturę, okrzyczeć kogoś np. Francek nazdoł dyrechtorowi i tera je elwrym.
  • nazod - z powrotem, do tyłu np. Dej sie karnońć na kole, tam a nazod.
  • nażgany - pijany
  • nec - siatka
  • neclik - kok
  • nelki - goździki
  • niekiery - niektóry
  • nimocny - chory
  • niy padej - nie mów np. I co ty niy padosz?
  • niypoczosany - niepoczesany
  • niyrob - nierób
  • nikaj - nigdzie
  • niy dziwota - nic dziwnego
  • Niymce - Niemcy
  • niyrod - niechętnie
  • niyroz - nieraz
  • niyrychtig - nienormalny np. Łońskigo Francek slecioł na gowa i je niyrychtig.
  • niyskoro - późno np. Tyn zygor idzie niyskoro.
  • niyżdżały - niedojrzały np. Łod jedzynio niyżdżałych jabek Erwin dostoł sraczki.
  • niyskorzij - później
  • nogawica - nogawka
  • nogły - porywczy
  • nojprzod - najpierw
  • noparstek, noporstek, naporstek - naparstek
  • nudle - makaron np. Fater, nudla mocie na pysku!
  • nudelkula - wałek do ciasta
  • nudelzupa - zupa, rosół z makaronem
  • nupel - smoczek
  • nynać - spać np. Nyny, nyny... śpij malutki!
  • nynok - materac do spania na podłodze
O

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • obalić - przewrócić np. Sztynks tu, że sie chyba zare obala.
  • obciepać - obrzucić, otynkować
  • obcyrklować - zaplanować np. Tak żech to łoncyrklowoł, ze mi na płot trza akurat 128 sztachet.
  • oberiba - kalarepa
  • obiesić - powiesić, powiesić się
  • obiyli - pszenica
  • obleczka - powłoczka na pościel
  • obłapiać - obejmować, ściskać
  • obstoć - wytrwać
  • ochlany - natrętny, a. pijany
  • ociypka - snopek
  • odewrzić - otworzyć
  • oma, omka, omeczka - babcia np. Starko? Czamu Francek godo na swoja babcia oma?
  • omaścić - dodać tłuszczu
  • omszlag - zakładka, mankiet
  • Ojgyn - Eugeniusz
  • ojla - złośnica, wariatka np. Chyba za tako ojla sie niy wydosz?
  • oklany - natrętny, a. pijany
  • okompać sie - wykąpać się
  • ołbajny - krzywe nogi, w kształcie litery "o"
  • oły - krzywe nogi
  • opa, opka, opik - dziadek np. Moj opa za kawalyra boł wojokiym.
  • opaterny - ostrożny
  • opica - małpa, a. oferma
  • oplerek - parówka
  • ordeka - sufit
  • ostrynżyny - jeżyny
  • ostuda - kłótnia, nieporozumienie
  • oszkliwe - brzydkie, wstrętne
  • oszkrabiny, łoszkrabiny - obierki z jabłek czy ziemniaków
  • oszkrobać, łoszkrobać - obrać ziemniaki, marchew
  • owerol - dres
  • owiynzina - wołowina, mięso wołowe
  • ożarty, ożryty - pijany np. Mamo, mamo, Zefek dzisioj niy ma łożarty i prosto do dom maści.
P

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • pachoł - smarkacz, wyrostek np. Taki pachoł a jeszcze sie zejscoł!
  • paciulok, paciuloń - oferma, ktoś zgrywający lub udający głupka
  • padać, padosz - mówić, powiadać np. Padom ci, bydzie łostro zima!
  • paje - baczki, pejsy
  • paket - paczka np. Mamo, listonorka paket łod ciotki z Niymiec prziniosła!
  • pakynchalter - bagażnik np. w rowerze
  • pampoń - wieśniak
  • pana - guma, dziura w oponie
  • Paniynka - Matka Boka
  • paniynka - biedronka
  • pantofle - drewniaki, do chodzenia po placu i zogrodzie, robione najczęściej z topolowego drewna.
  • papiok - gwóźdź do papy z szeroką główką
  • papiorzany - papierowy
  • paplaty - gadatliwy, a. pucołowaty
  • paple - lica, policzki
  • paplok - gaduła, a. twarz
  • papnygle - gwoździe do papy
  • paprać, popaprany - brudzić, ubrudzony
  • papyndekel - tektura
  • parfin - perfum
  • parfineryjo - perfumeria
  • paryzol - parasol np. Paryzol sie przido, na dyszcz abo dziecka po żici wyszczylać!
  • parzok - pomieszczenie, kocioł do parzenia karmy dla zwierząt (np. ziemniaków)
  • pasiaty - pasiasty
  • pasionek - pastwisko
  • paskuda - szkodnik, niszczyciel
  • pastuszki - klędnicy
  • patrony - kapiszony, naboje do odpustowego pistoletu
  • patrz sie stracić - zmykaj, zejdź mi z oczu
  • pazury - palce, ręce np. Pokoż te niymyte pazury.
  • Paulek - Paweł
  • pecynek - bochenek chleba
  • pedzieć - powiedzieć
  • petronelka - lampa naftowa
  • piechty - pieszo, po nogach np. Piechty sie zońda do sklepu i kupia cygarety.
  • pieczki, pieczorki - suszone owoce
  • piedronie - przekleństwo
  • piegaty - piegowaty
  • piekarok - piekarnik w piecu
  • pierdoła - gaduła, nudziarz
  • pieron - piorun, przekleństwo
  • pieronie - do pioruna!, przekleństwo np. Zaś mi te pierońskie kury w zogrodzie zgłobiom!
  • pierucha - przekleństwo
  • pierziński - okropny
  • pieszczonek - pierścionek
  • pieśniczka - piosenka
  • pijok - pijak
  • pijus - pijak
  • pila - kurka, a. tabletka
  • pilik - kurka, kurczę np. Dej pozor synek na tego pilika bo go rozdepniesz!
  • pilynta - kurczęta
  • pioczek - garnuszek, kubeczek
  • piontka - 50 groszy
  • piosek - piasek
  • piska - kreska, linia
  • piskać - piszczeć
  • pisok - ołówek, coś do pisania
  • pistołla - pistolet, broń
  • pitfać - kroić tępym nożem
  • pitfok - tępy nóż np. Takim pitwokiym chleba ani tomatow niy ukreja, musisz go nabrusić.
  • pitnońć - uciec np. Jak Francek spuścioł psa, to my wszyscy popitali na drzewa.
  • pitomny - nieprzytomny
  • piwowonia - piwonia
  • piyknie - ładnie
  • piyrwy, piyrwyj - dawniej np. Piyrwyj dziecka były posuszniyjsze.
  • pizło - uderzyło, wybiło np. Jak na kościele piźnie dwanoście, to farorz łobiod zaczyno.
  • piznonć - uderzyć
  • piźniynty - stuknięty, wariat
  • plac - podwórko np. Na kole mogesz jeździć yno po placu.
  • plackaty, plaskaty - płaski
  • placpatrony - kapiszony
  • plała - peleryna, plandeka
  • plecionka - chałka drożdżowa, słodka bułka
  • plisynrok - spódnica plisowana, z zakładkami
  • plompa - pompa
  • platfus - płaskostopie
  • plyjt - pled
  • plynkiyrze - odciski na rękach od pracy
  • płachta - prześcieradło
  • płaczka - łza
  • płat - opłata, należność
  • płonka - jabłko, a. jabłoń np. Fuczysz jak jyż z płonkami!
  • po bosoku - boso np. Czamu boroku lotosz po bosoku?
  • po ćmoku - po ciemku
  • po gibku - prędko
  • po jakimu - dlaczego, jak np. Po jakimu ujek pojechoł do Niymiec a my niy?
  • po jakimu to - dlaczego tak jest, jak to jest
  • po prowdzie - naprawdę
  • po próżnicy - nadaremnie
  • po ptokach - po wszystkim, to już koniec, stało się * No i momy po ptokach, cug łodjechoł.
  • po widoku - zanim będzie zmierzch
  • pociągać - wciągać smarki np. Niy pociągej tak yno sie wysmarkej doporządku!
  • pocieszny - zabawny, wesoły
  • pocukrować - posłodzić
  • pod parza - pod rekę, pod ramię (iść z kimś)
  • podany - podobny
  • podarzić sie - poszczęścić się
  • podchlybiać sie - podlizywać się
  • podciep - podrzutek
  • podnoski - resztki jedzenia
  • podworek - podwórko
  • podzim - jesień
  • podzimki - truskawki, poziomki
  • podziwać sie - przyjrzeć się, spoglądać np. Podziwej sie na nasza piykno chałpa.
  • podź - chodź
  • pofyrtany - zwariowany, pomylony
  • poganka - kasza gryczana
  • pogorszyć sie - pogniewać się
  • pohalać - pogłaskać
  • pojakiemu - dlaczego np. Pojakimu latoś jabka niy łobrodziyły?
  • pojeść - zjeść, najeść się np. Pojedzony? No to do roboty!
  • pojedzony - syty, najedzony
  • pojscać - posikać, oddać mocz
  • pokludzić - poprowadzić
  • pokroć - pokroić np. Pokrołech woszt i chlyb na sznity.
  • poleku - pomału
  • policaj - policjant
  • policyjo - policja
  • polityka - narzędzie na długim kiju do gaszenia i zapalania świec w kościele.
  • polskie kluski - ciemne kluski z gotowanych i tartych ziemniaków, zwane też poza Śląskiem "śląskimi kluskami"
  • połednie - południe
  • połfontek, poł fonta - 0,25 kg
  • połno - pełno
  • połosprowiać - poopowiadać
  • połżitko - pośladek
  • pomaluśku - powoli, po malutku
  • pomywać - zmywać naczynia
  • Ponboczek - Pan Bóg, a. Chrystus np. Szczynść Boże, łostońcie z Ponboczkiym!
  • ponć, ponci - pielgrzymka
  • ponknonć sie - posunąć się np. Ponknij sie, niych sie tyż siedna, ławka je przeca szyroko.
  • popsznioł - uparciuch, maruda np. Czamu popszniole niy jysz tyj zupy?
  • pora - parę np. Mom pora kurzikow na przedej!
  • portmanyj - portmonetka
  • porzond - ciągle
  • porzykać - pomodlić się np. Trza porzykać za starzika!
  • poschroniać - pochować np. Poschroniejcie wasze graczki z zogrodka, już sie ćmi!
  • posypka - kruszonka na kołoczu
  • poszczodek - środek
  • poszelontać - wstrząsnąć
  • posznupać - poszukać, a. zarzyć tabaki np. Niy sznupej w tyj szyflodzie bo narobisz garusu!
  • posztopować - zacerować
  • potek, pociczek - ojciec chrzestny
  • potka, pociczka - matka chrzestna np. Moja potka Lujna dała mi pieszczonek.
  • pozłotka - sreberko, folia meteliczna do opakowania np. czekolady
  • pozor dać - uważać np. Dej se pozor na Francka!
  • pra? - prawda?, naprawdę? rzeczywiście? np. Pra, że mi pszejsz?
  • praje - prawie, na złość
  • prask - ciżba, tłum
  • prasknońć - upaść, uderzyć
  • prastarka - pradziadek
  • prastarka - prababcia
  • prawić - mówić, opowiadać
  • prawok - grzyb prawdziwek, borowik
  • prezwoszt - salceson np. Niy jydz tego preswosztu, taki je tusty...
  • prosia - prosię
  • prozny - pusty
  • pryko - łóżko
  • przeca - przecież np. Przeca żech ci godoł, że mosz dwa chleby kupić a niy jedyn!
  • przeciepować - przerzucać
  • przedsia - przed siebie
  • przekabacić - przekonać, namówić, wpłynąć na zmianę zdania * Przekabaciyli go w tych Niymcach nafolowanymi sklepami.
  • przekludzić sie - przeprowadzić się np. Latoś przekludzymy sie do nowyj chałpy.
  • przekopyrtnońć się - przewrócić się, umrzeć
  • przekrony - przekrojony
  • przepadzity - zachłanny np. Niy być taki przepadzity, przeca dwanoście klusek ci styknie!
  • przichlybek - lizus
  • przichlybiać sie - podlizywać się
  • przikludzić - przyprowadzić
  • przipopa - rów
  • prziść na krziwe pyski - pokłócić się z kimś
  • przoć - kochać, lubieć
  • przychlybek - lizus
  • przynść z kimś na krziwy pusk - pokłócić się
  • przichlybiać sie - podlizywać się
  • psinco - nic, figa z makiem
  • pszajesz mi? - kochasz mnie? np. Komu pszajesz bardzij mamie czy tacie?
  • pszoć, przać, przajać - kochać
  • ptok - ptak np. Francek mo chyba ptoka z tymi gołymbiami, mo ich już chyba ze dwiesta!
  • puc - tynk
  • pucować - czyścić, a. tynkować
  • pucpapior - papier ścierny
  • puding - budyń
  • pukać sie - jąkać się
  • pukel, pukiel - garb np. Te pierońskie komunisty mogom mi skoczić na pukel, a do partii i ta niy póda!
  • pukeltasza - tornister, plecak np. Kamela do koń z pukeltaszom.
  • puklaty - garbaty
  • pultok - flejtuch, a. indyk
  • pulać - siusiać
  • pulok - "siusiok"
  • pultok - indyk
  • purtnońć - puścić bąka
  • putnia, puciynka - puszka, pudełko
  • Pyjter - Piotr
  • pylnonć sie - pobiec np. Pylnij sie do sklepu i kup piwo!
  • pyndala - pedał rowerowy
  • pyndziałek - poniedziałek
  • pyndzyjo - emerytura np. Starzik już je sztyrnoście lot na pyndzyji.
  • pyrlik - ciężki młot
  • pyrsk - na zdrowie (przy toaście), a. cześć
  • pyrtek - maluch
  • pyrtnonć - przewrócić się
  • pysk - buzia, twarz np. Nachytosz po pysku
  • pywnica - piwnica np. Do naszyj pywnice wlezie łoziym cetnorow kartofli.
R

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • rachować - liczyć np. Porachuj, wiela cilipow siedzi na krzoku.
  • radiska - rzodkiewka
  • radyjko - radio, radioodbiornik
  • radzi - zadowoleni np. Radziście starko z wnuka?
  • rafiok - wóz z drewnianymi kołami o żelaznych obręczach
  • raja - kolejka (np. w sklepie) np. Boł wielki prask i chleba niy sprzedowali za rajom yno tym, co sie piyrsi dociśli.
  • rojber - psotnik, chuligan
  • rajbetka - narzędzie murarskie do równania tynku na ścianie
  • rajcować - głośnio się zachowywać, wymądrzać się,
  • rajcula - pyskula np. Te rajcula, niy być tako przemondrzało!
  • rajfeszlos - zamek błyskawiczny np. Jo mom rosporek w galotach na rajfeszlos a ty yno na knefle!
  • rajmatyka, rejmatyka - reumatyzm
  • rajtować - jeździć konno
  • rajza, rajzować - podróż, podróżować
  • rajzyfiber - "gorączka" przed podróżą
  • rałs - wynocha, odejdź, idź sobie!
  • rant - rów, brzeg czegoś
  • rapitołza - żaba
  • raps - zabawa dziecięca "w rapsa"
  • ratka - racica, noga od świni
  • rąbnąć, rombnonć - uderzyć, a. wkurzyć się np. Ale mnie to rombło!
  • rechtor, rechtorka, rechtory - nauczyciel, -lka, -ele
  • rejmatyka - reumatyzm
  • rewiyr - zwolnienie lekarskie (z pracy)
  • reż - żyto
  • richtig, rychtig - naprawdę, rzeczywiście
  • robić za błozna - żartować z kogoś np. Niy robcie nos za błozny!
  • rod, rada, rade - zadowolony, -na, -ne np. Someście radzi z nowego kapelonka?
  • rola - rodzaj fryzyr, zwinięte włosy na czubku głowy, kok
  • rolada - płat mięsa wołowego, zwinięte w rulon, duszone
  • roler - hulajnoga
  • rolszuły - wrotki
  • rolwaga - pojazd transportowy na kółkach
  • roma - wisząca szafka kuchenna (na przyprawy, filiżanka...)
  • romel - plac odpustowy, miejsce gdzie są karuzele, strzelnice
  • romplować - rozrabiać, awanturować
  • rozlajerowany - rozregulowany, rozkręcony
  • rozsuć - rozsypać
  • roztomajty - rozmaity, przeróżny np. Zawiyrej dźwiyrza, bo po wsi łażom roztomajte cygony i chachary
  • roztomiły - najdroższy, szanowny
  • roztopiyrzać się - rozpychać się, szarogęsić się
  • rozwiyzły, rozwieziony - rozpieszczony, źle wychowany * Ale te dziecka mocie rozwiyzłe!
  • rożki - iść z rożkami (odwiedzić nowonarodzne dziecko)
  • ruby - gruby np. Mosz za ruby kark, bestoż kragla niy zapniesz,
  • ruła - rura, piekarnik
  • ruła mieć - być powolnym
  • Rus - Rosjanin
  • Rusyjo - Rosja np. Ujka Hermana zaszczelyli na wojnie w Rusyji.
  • rychtować - przygotowywać
  • ryczka - stołeczek, krzesełko (nojczynścij stoła w antryju)
  • ryk - płacz, krzyk
  • ryć się - pchać się, wtrącać się np. Ryjesz sie jak Żyd do spowiedzi!
  • rykol - beksa, maruda
  • ryl - szpadel
  • ryma - katar np. Ryma mom łod łażynio po bosoku.
  • rypnonć - uderzyć
  • ryszawy - rudy
  • ryży - rudy
  • rzany, rzanny, rżanny, reżny - żytni
  • rzodki - rzadki
  • rzigać - wymiotować
  • rzykać - modlić się np. Porzykejcie tyz za mie, starko!
S

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • sadzok - ziemniak do sadzenia, a. duży palec u nogi
  • sagi - nagi, bez ubrania np. Łoblyczcie tego bajtla, niych niy loto po sagu.
  • sak - siatka, torba
  • sam - tutaj np. Przyszołech sam na piwo, bo godajom, że mocie tonie.
  • schacharzony - zniszczony, zaniedbany
  • schronić, sroniać - schować np. Niy domy rady posroniać tego siana do stodoły.
  • szwortek, szczwortek, scwortek (opolskie) - czwartek
  • seblyc, seblykać - rozbierać się np. Czamuś sie seblykła, przeca zima tukej?
  • sebuć, sebuwać - zdejmować buty np. Szczewiki trza sebuwać, bo świyżo pomyte.
  • sebuwacz - urządzenie do zakładania i zdejmowania butów
  • serwet, serweta - obrus
  • sfalić - zrzucić
  • sfronić, sfrocać - zwymiotować
  • siednonć - usiąść
  • siemiyniotka - zupa z kmonopii (na Wigilię)
  • sierotki - stokrotki
  • sikorki - placki ziemniaczane
  • sioć - siać np. Posiołach tela kwiotkow a yno niykere poschodziyły.
  • sipieć - padać (drobny deszcz) np. Na dworze sztyjc sipi!
  • siupnąć - przykucnąć, usiąść, a. repetować klasę
  • siuśka - młoda, niedojrzała dziewczyna
  • siyń - korytarz, sień
  • sjechać - zjechać
  • skalić - sprzedać
  • skat, szkat - popularna na Śląsku gra w karty.
  • skiż - z powodu, ze względu na np. Skiż ciebie, niy zońdymy na czas.
  • skoczka - pchła
  • skopyrlić - zwarzyć mleko
  • skorkorz - skupujący po domach królicze skórki, wołał: Skorki, skorki skupuja!
  • skorzok - coś ze skóry np. piłka
  • skulać - stoczyć się, zwinąć się np. Jak Francek godo, to idzie sie skulać ze śmiychy.
  • skuli - z powodu np. Skuli tego pierońskigo komunizmu, momy tak jak momy!
  • slecieć - spaść
  • sloz - zszedł np. Jo je ciekawo, kedy sleziesz z tego dżewa?
  • słazić - schodzić
  • słepać - pić, siorpać, a. pić alkohol
  • słodek, słodki - schody
  • słomionka - koszyk ze słomy (np. na chleb)
  • słożić - złożyć, rozpalić
  • smark - koza w nosie, a. smarkacz
  • smażonka - jajecznica
  • smolić - lekceważyć
  • smrodziuchy - kwiatki studentki
  • smyczyć - nieść, ciągnąć, wlec
  • smykać się - włóczyć się, łazikować
  • smyndzić - wędzić, kopcić, a. nudzić
  • snople - cieknące kozy z nosa
  • somsiek - miejsce w stodole do składowania siana lub słomy
  • sornik - sarna, jeleń
  • soroń - dzikus, dziwak
  • spaśny, spaśno, spaśne - gruby, -a, -e
  • spatrzeć - załatwić coś komuś np. Spacz mi tako luftbiksa.
  • spieronić - skrzyczeć
  • spinknonć się - spotkać się
  • spodek - dolna część czegoś np. Dej to do byfyja na spodek.
  • spodnica - halka
  • spodnioki - kalesony
  • spomnieć sie - przypomnieć sobie
  • sporować - grymasić
  • sprzezywać - nakrzyczeć na kogoś
  • srocz - ubikacja
  • srogi - duży, wielki
  • srom, sromorta - bieda
  • sronić - schować
  • Stanik - Stanisław
  • stanyć - wstać
  • stargać - podrzeć
  • starka, stareczka - babcia
  • strom - drzewo
  • staroszek - dziadek
  • starość (mieć) - mieć problem
  • stary purt - zgryźliwy człowiek
  • starzik, starzyk - dziadek
  • Stazyjo - Anastazja
  • stow, stowek - staw
  • stoplany - zmoczony
  • strup - gojąca się rana, a. drań
  • strzymp - drań
  • styknie - wystarczy, dosyć
  • stynkać - narzekać, jęczeć
  • suchatelnica - konfesjonał
  • suć - sypać np. Mamo, a Francek nasuł mi piosku za kragel.
  • suć pierony - przeklinać np. Jak sie łojciec ło tym, dowiey, to posujom sie pierony.
  • swaczyna - podwieczorek
  • symie - ze mnie np. Czamu sie symie śmiejom?
  • syminać - zdejmować
  • symnonć - zdjąć, ściągnąć
  • synek - chłopiec
  • syr - ser
  • szac - narzeczony
  • szaket - marynarka, odświętny garnitur
  • szalter - załącznik prądu
  • szałfynster - okno wystawowe
  • szałot - sałata, sałatka
  • szaty - sukienka
  • szczewiki, szczewiczki - buty, buciki
  • szcziga - czarownica, zła kobieta
  • szczoda - środa
  • szczukawka - czkawka
  • Szczynść Boże - zamiast "Dzień Dobry" lub "Niech będzie pochwalony..."
  • szczyrbaty - szczerbaty, bez zębów
  • szczyrkać - dzwonić (np. monetami, zębami)
  • szczyrkowka - grzechotka
  • szczyrbok - ktoś szczerbaty, z brakującymi zębami
  • szelontać - potrzasać
  • szeslong - tapczan
  • szewiec - szewc
  • szipa - szufla
  • szisbuda - strzelnica
  • szisdrad, szistdrat - drut
  • szklok - landrynka np. Mamlosz tego szkloka, czyś go łyknył?
  • szkolok, szkolorz - uczeń
  • szkrobać - skrobać, a. obierać karofle
  • szkuty - włosy
  • szlagbal - piłka do palanta, a. palant (dyscyplina sportowa)
  • szlajać sie - włóczyć się
  • szlajer - welon
  • szlajfa, szlajfka - wstążka
  • szlic - rozcięcie w spódnicy
  • szlips - krawat
  • szliżki - kluski ciepane
  • szlojder - proca
  • szlus - koniec np. Toż na dzisioj szlus!
  • szlyndzuchy, szlynzuchy - łyżwy np. Na zamarzniyntym stowie pokiyłzomy sie na szlyndzuchach
  • szłapa - noga, stopa
  • szłapcug - chodzenie pieszo (żartobliwie, por. szłapa, cug)
  • szmaciok - piłka szmaciana
  • szmaciorz - zbieracz szmat
  • szmary - anie
  • szmaterlok - motyl
  • szmatlać - plątać
  • sznaps - kieliszek wódki
  • sznit - rozcięcie, krój, wzór
  • sznita, sznitka - kromka, kanapka
  • sznitloch, sznitlok - szczypiorek np. Mosz niypoczosane wosy, choby pieron w sznitloch trzas!
  • sznora - sznur
  • sznupać - szukać, a. wąchać, zażywać tabaki (sznuptabaki)
  • sznupok - poszukiwacz, a. ubrudzone usta
  • sznuptabaka - tytoń do wąchania
  • sznuptychla - chusteczka do nosa
  • szola - szyb, winda w kopalni
  • szolka - szklanka, filiżanka, kubek
  • szosyjo - szosa, droga
  • szpajza - deser, a. pewne deserowe danie
  • szpacyr, szpacer - spacer, iść na spacer np. Hyjdla poć na szpacyr
  • szpangi - wsuwki do włosów, spiski
  • szpaner - napinacz mechaniczny a. człowiek robiący coś na pokaz
  • szpanong - napięcie w elektrotechnice
  • szpanować - napinać, naciągać np. Muszymy po praniu naszpanować nasze gardiny!
  • szpas - żart
  • szpasownik - dowcipniś
  • szperplata - dykta, sklejka
  • szpicpapior - papier ścierny
  • szpina - klamra
  • szpok - szpak
  • szporobliwy - oszczędny
  • szporować - oszczędzać np. Z pyndzyji wiela niy naszporujecie!
  • szpotlawy - niezdarny, kulawy
  • szprajchy - szprychy
  • szpyndlik - szpilka
  • szpyndlikorz - ciułacz, a. człowiek drobiazgowy
  • szpyrhok - wytrych
  • szpyrka - słonina, skwarka
  • szprajcnąć się, szprajcować się - buntować się, wykłócać się, upominać się
  • szrank, szranczek - szafa, szafka np. Mamo jak sie godo "szrank" po niymiecku?
  • szraubincjer, szrałbincjer - śrubokręt
  • szroba - śruba
  • sztachnonć sie - zaciągnąć się dymem z papierosa
  • sztajger - sztygar
  • szteker - wtyczka do prądu
  • sztekdołza - gniazdko elektryczne
  • sztof - materiał, dzianina
  • sztopować - zatrzymywać, a. cerować np. Musza te fuzekle posztopować.
  • sztrom - prąd np. Bier kibel i leć po sztrom! (żartowali sobie często Ślązacy z Goroli)
  • sztabdeka - kołdra
  • sztachać się - palić papierosa, zaciągać się dymem
  • sztajger - sztygar
  • sztamfować - ubijać
  • sztamfer - ubijak (np. do ziemniaków)
  • sztarksztrom - instalacja elektryczna 3-fazowa
  • szterować - drażnić
  • sztiglować - stroić się
  • sztomel - niedopałek papierosa
  • sztomel pauza - przerwa na papierosa
  • sztompel - dźwigar, podpierający klocek drewna np. w kopalnianych chodnikach
  • sztopować - cerować
  • sztrachecle - zapałki
  • sztrajchować - malować
  • sztrekować- przeciagać się
  • sztrykować - robić na drutach
  • sztuchnonć - potrącić
  • sztwierć - ćwierć godziny, kwadrans np. Je trzi sztwierci na drugo! (godz. 13.45).
  • sztyjc - ciągle np. Czamu robisz sztyjc to samo?
  • sztympel - pieczątka
  • sztyngel - łodyga, łodyżka, szypułka
  • sztynks - smród
  • szuminy - piana
  • szupa - łupina
  • szus - ktoś szybki
  • szusblech, szuszblech - błotnik
  • szuszczeć - szeleścić, trzeć
  • szwaja - stopa, noga
  • szwajsfus - śmierdząca noga, grzybica nóg
  • szwarny, szwarno, szwarne - ładny, -a, -e
  • szwigrowie - teściowie
  • szwoczka - krawcowa
  • szwong - zamach, rozbieg
  • szychta - dniówka, dzień pracy
  • szykowny - ładny np. Królowa była szykowno ale Śnieżka szykowniyjszo!
  • szynk - bar, pijalnia piwa
  • ściepać, ściepninć - zrzucić
  • ściorany - zbrudzony, sponiewierany
  • ściyrka - zupa zacierka
  • ślazowć - schodzić
  • ślimik - ślimak, niezdara
  • ślimtać - płakać
  • ślomtać - płakać
  • Ślonzok, Ślonzoczka - Ślązak, Ślązaczka
  • ślypia - oczy
  • ślyść - zejść
  • śniodać - jeść śniadanie np. Trza dobrze pośniodać, coby mieć siyły do roboty.
  • śmiatek - miotła, miotełka
  • śmiertka - śmierć, zjawa
  • śmietonka - śmietana
  • śmioć sie - śmiać się
  • śmiyngus, śmiyrgus - lany poniedziałek
  • śrebny - srebrny
  • świdraty - zezowaty
  • świdrzyć - zezować, patrzeć na boki
  • świtnonć - uderzyc, przewrócić się, umrzeć
  • świyntojonki - porzeczki
T

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • tabaka - tytoń
  • tablet - taca
  • tabula, tabulka - tabliczka np. Tabulki szekulady na roz niy zeżera.
  • tacik - tatuś
  • tanksztela - stacja benzynowa
  • tarte kluski - "śląskie kluski" zwane też "czornymi"
  • tasia, tasza - torba
  • taszka - torebka damska np. Do babskij taszki wiela sie niy wrazi.
  • taszlampa - lampa kieszonkowa, latarka
  • taszyntuch - chusteczka do nosa
  • taś, taś, taś... - wołanie na kaczki
  • taśka - mała kaczka
  • tatulek - tatuś, a. dziadek
  • tela, tyla - tyle np. A tela mu sie godało, ucz sie!
  • teliczka - tyle, troszeczkę
  • tepich - dywan
  • tera - teraz, a. smoła
  • terować - smołować np. dach
  • terozka, terazki - teraz, aktualnie
  • Tila, Tilda - Matylda
  • tinta - atrament
  • tintynfas - kałamarz
  • titek - klakson np. titnij mu inoś
  • tjoleta - toaletka
  • toć - oczywiście, naturalnie np. No toć, że w Niymcach z jednego jabka zrobiom dwie flaszki wina!
  • tomata - pomidor
  • tonkać - moczyć
  • toni, tońszy - tani, tańszy
  • topek - nocnik
  • toplać - moczyć
  • trefić - spotkać, trafić np. Żebych cie już wiyncyj niy trefiył z mojom cerom na zolytach
  • trocha - trochę
  • trowa - trawa
  • Truda, Trudka - Gertruda
  • truła - trumna
  • trza - trzeba np. Trza pamiyntać, tukej je lepij niż bele kaj!
  • tuberok - gruźlik
  • tubera - gruźlica, ostry kaszel
  • tuberok - gruźlik, człowiek kaszlący
  • tukej - tutaj
  • tulpa - tulipan
  • turnszuły - tenisówki
  • tuste - tłuste, smalec
  • tygel, tyglik - rondel, rondelek
  • tyj, tej - herbata
  • tyjater - teatr, przedstawienie teatralne
  • tyrać - latać, biegać, ciężko pracować, być zajętym
  • tyta - papierowa torebka, a. róg obfitości dla pierszoklasisty
  • tytka - papierowa torebka np. Kaj jedziesz? Do Chebzio tytki lepić! (odpowiadało się żartobliwie)
U

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • uberiba - kalarepa
  • uciompany - zakatarzony, z obfitym katarem
  • ufifrać sie - pobrudzić się
  • uherski - węgierski
  • uja, ujek - wujek
  • ujechać - poślizgnąć się
  • ukidany - poplamiony np. Dej sie pozor przy łobiedzie, bo sie ukidosz nowy ancug.
  • ukiołznonć - poślizgnąć się
  • ukroć - ukroić, uciąć np. Mamo! Ukryj mi sznita chleba!
  • umarlok - nieboszczyk
  • umarty, umrzyty, umrzik - zmarły, nieboszczyk
  • uniyskorzić sie - spóźnić się
  • urżnonć sie - uciąć się
  • usnoplany - zakatarzony
  • ustoń - przestań np. Ustoń już z tym gupim godaniym!
  • usznupany - ubrudzony (na twarzy, sznupok - twarz) * Czamu mosz cołko gymba usznupano, jodeś cześnie?
  • uślimtany - zapłakany
  • utopek, utoplec - wodnik, wodny duszek
  • utropa - staranie
  • utropek - nieborak, oferma
  • utrzić, utrzyć - obetrzeć
  • uwachować - upilnować
  • uwarzić, uwarzyć - ugotować np. Trudka, co uwarzisz dzisioj na łobiod, bo jo żur ze szpyrkami.
  • uważać - akceptować, pochwalać np. Vidyjo w doma, niy, jo tego niy uważom!
W

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • wachować - pilnować
  • wachtyrz - stróż, dozorca
  • wadzić sie - kłócić się
  • wajać - narzekać, marudzić
  • walca - walec, wzór na ścianie
  • Walek - Walenty
  • walkować - maglować
  • walkownia - magiel
  • wancka - pluskwa, pchła np. zygor wancki cisnom - zegarek się spieszy
  • wander - podróż, wędrówka
  • wandertasza - torba podróżna, plecak
  • wandrus - wędrowiec, podróżnik
  • wartko - szybko, z pośpiechem
  • waryjot - wariat
  • warzyć - gotować, robić obiad
  • waserwoga - poziomica
  • waszbret - tarka do prania
  • waszkorb - koszyk wiklinowy
  • waszkuchnia - pralnia, kuchnia na codzień
  • waszpek - miednica, miska
  • wciepnonć, wciepnyć - wrzucić
  • wdycki - zawsze
  • wejrzeć - spojrzeć, zbaczyć np. wejrzij sie w żdżadło
  • weksle - pokwitanie (u kobiet)
  • wela - loki, pokręcone włosy, fryzura np. jerona jako ty mosz piykno wela
  • wele - w okół np. łazi wele stoła jak smród po gaciach
  • werbus - gorol, zwerbowany na Śląsk do pracy
  • werci cie - opłaca się np. Werci sie to kupić?
  • wertiko - komoda, szafka
  • weseli - wesele
  • westa - kamizelka
  • weta - zakład o coś
  • wetnymy sie - założymy się
  • wic - żart, kawał, dowcip np. Powiydz jakigo nowego wica!
  • wichajster - jakieś urządzenie, ogólna nazwa jakiegoś nieznanego bliżej przyrządu
  • Wicynt - Wincenty
  • widełka, widełki - widelec np. Dej sie pedzieć, ze zupy widełkami niy zjysz!
  • wieczerza - kolacja
  • wieczerzać - jeść kolację
  • wiela - ile np. Wiela je sztyry dodać łoziym?
  • wiela je godzin? - która godzina?
  • wieprzki - prosiaki, a. agrest
  • wilgły - wilgotny
  • wilijo - wigilia
  • Wiluś, Wilym - Wilhelm
  • winkel, winkiel - róg
  • wiyrch - góra, coś wyżej
  • wloć - wlać, a. uderzyć
  • wodzionka - zupa z wody, chleba i przypraw
  • wojok - żołnierz
  • wongel, wongle - węgiel np. Ujek Francek kopie wongel a po robocie kopie fusbal.
  • woniać - wąchać, pachnieć np. Co tak zawoniało parfinym? Idziesz na zolyty czy co?
  • wonianie - wąchanie
  • woszt - kiełbasa np. Z drogi Niymce z marmeladom po Poloki z wosztym jadom! (powiedzenie)
  • wosztlik - kiełbaska
  • wparzyć - wbiec, wejść nagle
  • wrazić - włożyć
  • wrazidlaty - wścipski
  • wrażować - wkładać np. Niy wrażuj tam pazurow, bo ci je prziczasnom!
  • wreć - gotować się
  • wszorz - brudas
  • wyciepnonć - wyrzycić
  • wycyckać - wyssać, a. wykorzystać
  • wydać sie, wydować sie - wyjść za mąż np. Jak sie bydziesz wydować, zabijymy wieprzka.
  • wydano - zamężna np. Ta Agnys łod Alojza to już je wydano czy jeszcze panna?
  • wyduldać - wypić
  • wyglancowany - wyczyszczony, odświętnie ubrany
  • wyhuśtać - wykorzystać, wyrzucić
  • wyjscać sie - wysikać się, oddać mocz
  • wykludzić - wyprowadzić
  • wyklupać - wytrzepać
  • wylazować - wychodzić
  • wymionczko - wymiono np. od krowy
  • wynokwiać - wydziwiać, wymyślać, wariować
  • wypaplać - wygadać
  • wyparzić skąd - wybiec, uciec
  • wyro - łóżko
  • wyrobiać - wydziwiać, wariować np. Co łoni wyrobiajom, w sztyrech na jednym kole?
  • wyrychlać sie - pchać się, robić bez zastanowienia
  • wysiady - odwiedziny, plotki
  • wysłepać - wypić
  • wyszkrobiony - nakrochmalony
  • wyszkyrtany - zużuty
  • wysztiglowany - wystrojony
  • wysztudiyrować - wymyślić coś, wykombinować
  • wywiórka - wiewiórka
  • wyzgerny - ładny, zgrabny
  • wyżrać- wyjejść np, dyć tyn pies mu to wyżar, lub wypić, np. łobocz łon mi tyn tyj wyżar
  • wyżarło - wypaliło np. dyć tyn kwas mu dziura wyżarł
  • vidyjo, widyjo - video
Y

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • Ydward, Ydi - Edward
  • yfner - otwieracz do słoików, konserw lub butelek
  • yjzel - osioł
  • yjzka, yjzyszula - szkoła o obniżonych wymaganiach pedagogicznych, tzw. eska
  • Yma - Emma np. Yma, yno sie tak gupie nazywo, ale to naprowdy gryfno dziołcha.
  • ymil - księżyc np. łobocz jaki dzisioj je ymil w pełni
  • Ymil - Emil np. Ymil do drewutnie :)
  • Ymilio - Emilia
  • ymigracjo - emigracja
  • yno, yny - tylko np. Yno robota, yno robota .. a pijyndzy niy widać!
  • Ynst, Yrnest - Ernest
  • ynta, yntka - upadek, skok do wody np. Jak szczelisz na tym kole ynta, to mi potym z bolokami i bekym niy przyłaź!
  • ynta - kaczka
  • ynteligyntny - inteligentny
  • ywyntualnie - ewentualnie
  • Ywald - Ewald
Z

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • za bajtla - w dzieciństwie
  • za dwoje - forma grzecznościowa, zwracać się do kogoś w drugiej osobie liczby mnogiej np. Kaj idziecie? (Gdzie Pani/Pan idzie?)
  • za jedno - mówić komuś "per ty", być z kimś na "ty"
  • za jasnoka, po widoku - za dnia, w ciągu dnia, gdy jest jasno
  • za niyboszczki Polski - w przedwojennej Polsce (1918-1939)
  • za staryj Polski, za niyboszczki Polski - w przedwojennej Polsce (1918-1939)
  • za Panna - za panny, będąc panną
  • za troje - forma grzecznościowa, zwracać się do kogoś w trzeciej osobie liczby mnogiej np. Kaj łoni idom? (Gdzie Pani/Pan idzie?)
  • za tela, za tyla - za dużo, wystarczająco np. Już niy noś jabek, momy ich za tyla!
  • za staryj piyrwy, za starego piyrwy - dawniej * Za starego piyrwy ludzie byli pobożniyjsi.
  • zababrany - zabrudzony
  • zabrany - bogaty np. Aleś ty je zabrany
  • zabulić - zapłacić np. Za moplik zabulyłech kupa pijyndzy.
  • zachciołka - zachcianka
  • zachciywny - mający zachcianki
  • zachichrać sie - zaśmiać się
  • zachorzeć - zachorować
  • zachrapociały, zachrapniynty - zachrypnięty
  • zaciepnonć - zarzucić
  • zacisnonć - zaciść
  • zaćmić sie, zećmić sie - ściemnić się np. Gibnij sie z tom robotom, bo sie zaro zećmi!
  • zadek - tył, tyłek, pupa
  • zadni - tylni, tylny np. Łobocz, te ałto mo zadni napynd
  • zafarbić - pofarbować, pokolorwać
  • zafuczeć - dostać zadyszki, zmęczyć się
  • zaglondać - patrzeć, przypatrywać się
  • zaklupać - zapukać np. Zaklupej na łokno, co ci łotworza.
  • zajonczek - podarunek wielkanocny, prezent na święta wielkanocne
  • zalycki - wspominki za zmarłych np. w Zaduszki
  • zamtowy - zamszowy
  • zandale - sandały
  • zaprził sie - zaparł się
  • zaroz, zarozki - zaraz
  • zarościały, zaruściały - zardzewiały
  • zasioty, zasiony - zasiany, obsiany
  • zasmyczyć - zaciagnąć, zawlec
  • zasuć, zasuty - zasypać, zasypany
  • zaszoł - doszedł, poszedł
  • zasztopować - zatrzymać
  • zauszniki, zauszniczki - kolczyki
  • zawalaty - niezdara
  • zawczasu - wcześniej
  • zawrzyty - zamknięty
  • zazdroska - firaneczka na okno
  • zazwor - imbir, cukrzane kostki o smaku imbirowym (sprzedawane na odpustowych budach)
  • zbamoncić - ogłupić, przekonać na siłę
  • zbereźnik - bezwstydnik
  • zbulić - zburzyć
  • zdo sie - wydaje się a. przydać się np. Zdało sie że niy szczimia, lub zdo ci sie takie pieroństwo?
  • zdrzadło, zdrzadełko - lustro, lusterko np. Pokoż zdrzadełko, musza sie poczesać.
  • zdziwoczeć, ździwoczeć - zwariować, stać się dziwakiem
  • Zefek, Zeflik, Zefliczek - Józef
  • Zefka, Zefla - Józefa
  • zecaj - jajko sadzone
  • zegłowek - poduszka
  • zegroda - ogród
  • zejscać sie - posikać się
  • zelter - woda sodowa, woda mineralna
  • zemlyty, zemlony - zmielony
  • zesel - fotel
  • zeslik - fotelik
  • zesmolić sie - puścić bąka, zrobić kupę w spodnie
  • ze zadku, łod zadku - z tyłu, od tyłu
  • zeżyrny - łakomy, dużo jedzący
  • zeżrać, żraćłapczywie jejść np. dyć łon mu to wszysko zeżar
  • zgadować - zgadywać
  • zgłobić, zgobić - narozrabiać
  • zgłobnik, zgobnik - rozrabiaka, niegrzeczne dziecko
  • zgniyłek, zgniyły - leniwy, leń
  • zgnity, zgniyły - zgniły
  • zgodać sie - porozumieć się, umówić się
  • zic - siedzenie (np. w rowerze) np. Łod twardego zica boli mie żić.
  • zicnąć - usiąść np. Zicnijcie sie, zrobia wom tyju.
  • zielina - warzywa
  • zicherka - agrafka
  • Ziga, Ziguś - Zygmunt
  • zimnioki - ziemniaki (forma używana przez goroli, którzy przyjechali na śląsk i określają tak ziemniaki czyli po naszymu kartofle)
  • zista - ciasto, babka piaskowa np. Skuli moich dziecek, w kożdo sobota pieka zista.
  • złociok, złotek - złotówka
  • zmaraszony - zbrudzony
  • zmaścić - popsuć, zawalić sprawę np. Aleś to zmaściył
  • zmazany - brudny
  • zmierzły - nerwowy, zgryźliwy np. Ze zmierzłym chopym ciynżko szczimać!
  • zmłocić - zrobić coś szybko, byle jak, bez wyczucia
  • zmorziło, zmorzyło, zmogło kogoś - zachciało mu się spać, zmęczył się, poddał się np. chorobie
  • znojść, znonść - znaleźć
  • zoca, zoc szacunek, poważanie
  • zocny - cenny, godny szacunku
  • mieć w zocy - dażyć szacunkiem
  • zogibka - falbanka
  • zogowek, zygowek, zogowka, zogoweczek - poduszka
  • zogrod, zogrodek, zogrodka - ogród
  • zokel, zokiel - lamperia
  • zoki - skarpetki
  • zola - podeszwa a. limo, podbite oko
  • zolować - robić lub naprawiać podeszwy w butach
  • zolycić - zalecać się
  • zolytnik - zalotnik, narzeczony
  • zolyty - zaloty
  • zoł wi zoł - tak czy tak, tak czy inaczej np. Jo cie chyca zoł wi zoł!
  • zołza - sos
  • zonść - zajść np. Jo zonda do sklepu i kupia szekulada.
  • zonynbryle - okulary słoneczne
  • zopaska - fartuch
  • zorta - gatunek, odmiana
  • zowdy - zawsze np. zowdy bez zima je zima
  • zowistny - zazdrosny
  • zowiść - zazdrość, złość
  • zowiścić - zazdrościć np. Niykere "polske Niymce" zowiszczom, że tera u nos je lepij.
  • zpipczyć, zapipczyć - zepsuć, coś zawalić
  • zwitka, zowita - panna z dzieckiem
  • zwon, zwonek - dzwon, dzwonek
  • zumiynta, zamynta - zamiecie, zaspy śnieżne
  • zwrocać - wymiotować, zwracać np. nojprzod sie nażar a potym wszystko zwrociył
  • zwyndzić, podwyndzić - ukraść, zabrać coś bez czyjejś wiedzy
  • zwyrtać - obracać
  • zygor - zegar
  • zymbok - mający zęby a. dentysta
  • zymfciok - słoik po musztardzie, używany jako szklanka
  • zymft, zynft - musztarda
  • żabiełoczka - niezapominajki
  • żadny - brzydki
  • żarnij - rozpal, zapal światło
  • żdżały - dojrzały np. Nasze tomaty coroz bardzij żdżalejom.
  • żdżadło, żdżadełko - lusterko
  • żebrok - żebrak
  • żebry - żebranina, żebranie
  • żeleźniok - piec żelazny, tzw. "koza"
  • żelozko, żylozko - żelazko
  • żgać, żgnąć - ukłuć
  • żić - tyłek, pupa np. Nakopać do rzici!, a. nieudacznik
  • żigać, żygać - wymiotywać
  • żniwne, żniwniok - dożynki
  • żniwować - kosić zboże, robić żniwa
  • żodyn - nikt, żaden np. Żodnymu nikaj niy bycie lepij niż w doma!
  • żol - żal
  • żrać - jeść np. alech se dzisioj pożar
  • żur - rodzaj zupy na zakwaszonej mące z ziemniakami
  • żurok - garnek do żuru, a. kobieca chustka, zawiązana "na żurok"
  • żymlok - bułczanka
  • żymła - bułka
  • żyniaczka - ślub, zamążpójście
  • żyniaty - żonaty

Wiela je godzin?

Gwara śląska zachowała charakterystyczne zwroty dotyczące liczenia czasu, poznawania na zegarze i pytania o godzinę. Tak więc o godzinę pyta się: "wiela godzin?", "wiela je godzin?", "wiela je?", "dej tam yno pozor na zygor!", "luknij, wiela tam je na kościele?", "wiela tam stoi?", "poradzicie mi pedzieć wiela je godzin" i wiele innych form. Natomiast mówiąc która jest godzina, odpowiada się "pizło łoziym", "połednie", "poł jednyj", "ćwierć na trzecio", "sztyry", "trzi ćwierci na trzecio". Owa "ćwierć" lub "sztwierć" to oczywiście "kwadrans". Należy też powiedzieć, że mówiąc która jest godzina, raczej nie używa się słowa "godzina" lecz tylko liczebnik. Słowa tego używa się natomiast przy określaniu czasu trwania jakiejś czynności, np. "To była dugo mszo, godzina a poł" albo "Moja dniowka to łoziym godzin." Natomiast starsi ludzie, którzy chodzili jeszcze do szkoły niemieckiej czasami "niy poradziyli po polsku pedzieć wiela je godzin" choć "poznali na zogorze". Nikt ich bowiem tego nie nauczył.

Prawa Autorskie

W związku z bezprawnym wykorzystywaniem zamieszczonego tu słownika przez autorów innych stron, przypominam że zamieszczone tu informacje podlegają prawom autorskim i zakazuje się kopiowania, udostępniania oraz zmieniania materiału bez zgody autora. Zezwala się tylko i wyłącznie na udostępnienie zamieszczonego tu materiału w formie linku do niniejszej strony.

Gryfny plac z firmom Ar-Bud
Ślonskie flagi
Herby Ślonska
Jeździj łoszczyndnie
Design :: Opracowanie :: Copyright 2014 by Fazi